RTK Intervista - Zhbogar: RAE komunitetya prioriteti vash EU

Ani yekh televizyuni emisia khardi DEBAT ani Kosovaki Radio Televizia nakhlo parashtuy dive musafiri sine o Samuel Zhbogar, Shefi e Evropaka Uniake Ofisesko ani Kosova. O Zhbogar phengya kay e Evropaki Unia sila savaht ano pere prioritetya e Romane, Ashkalyune thay Egipqanyune komunitetya ani Kosova

R. Zhbogar, kova ka ovel roli e nabuderune komunitetyengo, ani akaya sura e rola e Romane komunitetesko ano procesi e dialogesko, anglo se te kerav o puqipe phanglo e iranipe e Romane komunitetesko ani Kosova? Anglo sah, akava sito yekh dialogi mashkar e Srbia thay Kosova, ayekha kay sito phanglo e ledeipyencar mashkar e Kosova thay Srbia so sito vi pharipe vash e Kosova. Diskutingyam thay vash akava modaliteti diskutinela vi o sherunoministri vash o komunitetya thay o yaver modalitetya. Gndinava kay akava sito aranzhimo ini e korkora Konstitucia thay e Kosovaka Legislacia thay kay o yaver komunitetya siton pherune integrime ano Kosovako sistemi. On lena kotor ano Parlamenti, nesave olendar siton kotor vi e Raipesko, sar si o raye Yagcilar thay gninava kay akava ka menajingyol e instituciencar, krisyencar thay Kosovaka Konstitucia thay amen momenteske na gndina kay si mangipe kay akala puqipya te oven kotor e dialogesko. Na mangla te vakerel kay akala komunitetya na siton vasne ano akava procesi feri so godinipe shay bange te lelpe kan kotar o yaver komunitetya. Naturipea o srbyuno komuniteti sito vasno vash o sebepi kay sito baro thay vash e situacia kay sitoy ano vrdlorig thay kay musay te laqhargyol. Numay akava na mangla te phenel kay o yaver komunitetya na siton vasne, on silen pere hakaya phiravde ano sah legislacie e kosovake thay kola phiravgyona. Amen sar Evropaki Unia ka lugyara o monitoripe vash phiravipe e legislaciako vash o sah komunitetya, thay tumen janena kay ano Fizibilitetesko Rodlaripe amen dengyam bari sama vi e Romane komuniteteske, specialune vash o halovipe vash Stabilizipe Asociipe vash kolake amen gndina kay te startina ko nilay thay naturipea ka ovel yekh qhand prekal koya amen ka dikha sar ovela progresi misalake ano realizipe e hakayengo e RAE komunitetyengo, thay akava vi referingyola ano implementipe e Strategiako thay Akciake Planesko vash o RAE komunitetya thay yaver. Vash akaleske arakhlilum vi e reprezentyencar e RAE komunitetyengo ano Sombeshipe. Lelum kan kay isi nesave problemya ano phiravipe e hakayengo akale komunitetesko, may but vash o butyaripe ano ofisialune institucie, numay me gndinava kay bakava shay te menajingyol andar o institucie. Amen sar Evropaki Unia, na numay kay monitorina o phiravipe akale hakayengo numay vi phikoina pherune e Romane komunitete misalake kana vakergyola vash reintegripe. Pe decembri lelum kotor ano phanipe e kampesko Osterode, kote amen buderi familie irangyam odothar ano yuguno kotor e Mitroivcako ano phikoipe vi e Mitrovicaka komunako, thay sine diso shukar kay dikhlam, shay te ova vastune, thay na numay vastune numay dikhlam kay shay te azhutina e manushen, te vakera konkretune on jivdinena sine ano kampya, amen kergyam khera olenge, akana on startinde yekh nevo jivdipe, simen saslarne kola dikhena sar sitoy e situacia e kontaminipesko e molivea may but ko qhavore tahy kobar me lelum kan kana vakergyum e saslarnencar olengi situacia laqhargyola. Amen ka lugyara akalea, simen vi yaver proyektya vash o edukipe e RAE komunitetyengo thay yaver proyektya kola lugyarena te oven amare prioritetya. Lepargyen o monitoripe e hakayengo. Sima yekh puqipe phanglo e iranipea. Ano buderi sure o romane familie shay te len kan vash akava lafi sar deportipe zorea kotar o thema e Evropaka Uniake. Buderi ver ushkavgyona o manushikane hakaya thay odola e qhavorenge, lelona o familie e lindratar thay irangyona ani Kosova leindoy pe dikhipe vi kay e Evropaki Unia mothavela peste ano promovipe e edemokrativune molipyengo. Gndinena kay si ushkavipe e hakayengo ano akava aspekti? Na sima janipe kay akava iranipesko procesi ovela ano mashkar e rakyako numay sima janipe kay akala jene kay irandile sine ano Evropaka Uniake thema ani na krisyuni qhand bizo beshipesko statute thay lelum kan kay buderi akala dizune rodena sine azili. Ayekha vi vastinena sine o sistemi e jenyune themyengo kay te vijainen ekonomikune azhutipya ano vakti kana e decisia vash iranipe sine pe dikhlaripe thay lelape sine e decisia vash akaleske. Akava naturipea lugyargyola vash nesave maseka thay andar akava vahti on lena nesavo azhutipe. Dikhlam akava sar ulo may but palo tromalipe kotar o vize e Makedodonia thay Srbia, thay o gendo akale manushengo bayrilo ano nesave jenyune thema, so kergya vi nervozyune akale jenyune thema thay akala thema siton may holame kana disutitinena ini vash o rezhimi bizo vize ini vash e Kosova. Akava vi sito sebepi kay e Kosova sila may but rekomandipya pahnglo akalea, soske musay te ova ano momenti may gojaverne kay kana cidingyola o rezhimi e vizengo kay ma te bayrol o gendo e azil rodlarnengo. Ani sakoya sura e irande familiengi mangava kay te dikhlargyol sine ushkavipe vay na e manushikane hakayengo soske si dende procedure vash te dikhlargyol. Odova so mothavgyola ji akana sito gatisaripe kay te akceptingyon o irande personya akate ani Kosova thay on te reintegringyon akate ano kosovako malipe. Me ayekha vi janava kay e Ministria vash Iranipe lela kotor thay kerela e mangle infrastruktura thay vi amen da yekh baro phikoipe vash o irande. Naturipea kay akava sito numay yekh bar ano sah akava ovipe kote amen kera buti kay e kosova te vijainel o rezhimi bizo vize soske sah kosovake dizune mangena akava thay kote kay drominava ani kosova sito yekhuno mesazhi kay vakergyola mange. Naturipea akava sito phanglo vi e ekonomikune evolviripea, butikeripe, thanipe, menajipe e bunishtengo, piipesko pani thay naturipea sito phanglo vi e phiripeske tromalipea kay o manusha te drominen ani Evropa. Sar angluno prioriteti dikhava kay sito but prezentuno ko terne. Naturipea kay amen musay te fokusingyova ani akaya obyektiva thay kay o kosovake dizune te keren buti ano olako pheripe. Amen sar Evropaki Unia kera buti vash te azhutina akava procesi kobar shay thay but tang kera buti e Ministra vash Evropake Integripya, Vlora Citaku kay te kera buti ano relaizipe khetane yekh akciake planesko. Misalake, kana dikha sah odola 70 rekomandipya kay anglo dendile e Kosovake tentina te ova but specifikune so shay kergyola, kana shay kergyola thay realune savi phikoipe shay ted a sar EU, EULEX-I, vay sar ofisi prekal o ververutne proyektya kay te realizingyon so may sig kay si shaipe. Amen mangaha kay akava shunipe e diskriminipesko kova dikhlola sar but shundo akate ko kosovake dizune, te cida akava shunipe thay akava shay te kera kana on tromale shay te drominen. Ayekha kay ano akava puqipe yekh kotar o pharipe sito vi o iranipe, gndinava kay buderi manusha sine ledeutne thay sine akceptune, kay te akceptinen akale irande manushen bi leindoy pe dikhipe save etnikune avipesko siton. O puqipe kay tumen vazdingyen vash o manushikane hakaya sito vi dikhlaripe e individualune hakayengo, numay na pakyava kay akava sito mothavdo ano yekh but puterdo niveli vay masivuno, numay isi familie kay gndinena ayekha numay me gndinava kay si nesave procedure kay siton decisime ayekha kola angloaqhavena o ushkavipe e manushikane hakayengo thay te dikhen so sito hakyuno vay so nane. Amen simen janipe kay tumen phikoingyen nesave proyektya vash implementipe e Strategiako vash Integripe e Romane, Ashkalyune thay Egipqanyune komunitetyengo ani Kosova. Ka lugyargyol akava phikoipe pe avipe thay gndinena kay musay te kergyol presia pedral o Kosovako Raipe kay akala proyektya te implementinel korkori thay te ovelolen may baro savahtunipe? O Romane, Ashkalyune thay Egipqanyune komunitetyenge hakayaani Kosova naturipea kay siton priortiteti vash e Evropaki Unia thay amen ka lugyara amaro phikoipe prekal amare proyektya dedikimi vash akala komunitetya. Me sinema yekh but interesantuno diskutipe e e reprezentyencar kotar so trin komunitetya thay sito but vasno te shuna olendar kola siton may mangle proyektya. Shay korkoro te kritikinav mande, soske dayk ver gndina kay amare proyektya siton but laqhe numay dayk ver nashti te resa niso. Amen manglape te iklova te vakera e manushencar, me dayk ver iklislum te dikhav kola siton olenge mangipya thay palo odova ano amaro ofisi ani Prishtina te evolvirina khetane proyektya numay na o proyektya mamuy olengo mangipe. Ayekha kay vash akaleske manglape but komunikacia thay amen siam dedikimi kay te lugyara proyektya vash akala trin komunitetya. Na gndinava kay amen manglape te kera presia numay amen akate siam kay te azhutina e Kosova ano odova so sito Kosovako interesi. Amen, naturipea ano raporti e Progresesko savaht dikha kova reslilo ano akava puqipe, may but ano phiravipe e krisyengo, ano respektipe e manushikane hakayengo, thay amen siam savaht kritikune ano odova kote manglape te ova krisitkune thay savaht vakera vash odova so dikha thay ayekha vi simen mangipe kay te oven laqharipya thay ka inkuraina o Raipe kay te kerel buti vash o Akciako Plani vash e Strategia vash akava komuniteti ano sasutnipe thay te evolvirinel pere proyektya vash akala komunitetya, numay amen siam akate sar partnerya thay ayekha vi ka lugyara e buti ayekha sar partnerya.