14:56

05.11.2019

14:56

05.11.2019

Aleksandra Dogandžić, RTK2

Međunarodni dan romskog jezika obeležen je u Prištini. Negovanje i promocija ovog jezika su od suštinskog značaja za pripadnike romske zajednice na Kosovu.

Svetski dan romskog jezika prvi put je obeležen 5. novembra 2009. godine u Zagrebu sa ciljem očuvanja i negovanja ovog jezika. Slaviša Mladenović iz Kancelarije poverenika za jezike je istakao da očuvanje jezika predstavlja bitan element očuvanja romske kulture u čitavoj Evropi.

“Usvajanje 5. novembra kao Dana romskog jezika, rezultat je napora romske zajednice u čitavoj Evropi. To predstavlja i bitan element očuvanja romske kulture na Kosovu. Mi smo u saradnji sa romskom zajednicom na Kosovu i tokom prethodnih godina obeležavali ovaj dan, ali smo uložili i bitne napore za očuvanje romskog jezika u nekoliko opština. Između ostalog, pomogli smo da romski jezik bude u službenoj upotrebi u Opštini Gračanica i podržali smo nastojanja nevladinog sektora da se slične inicijative pokrenu u opštinama Prizren, Obilić i Kosovo Polje", kazao je Mladenovuć.

Izlaganje romskog aktiviste Ridvana Gašija započelo je odavanjem počastu brojnim aktivistima koji su se zalagali za prava romske zajednice, očuvanje nacionalnog identiteta i maternjeg jezika.

“Mi smo na Kosovu imali aktiviste koji su ceo život dali za kulturu i istoriju romskog jezika. Nažalost, među nama nije nekoliko aktivista, ali njihova dela žive. Zbog toga je tema današnjeg okupljanja „Romski jezik koji živi.“

Govoreći o značaju ovog dana, Sakibe Jašari iz Saveta Evrope dotakla se i realizacije programa „Romacted“ koji osnažuje položaj Roma u društvu.

“To je povezano sa radom na programu ROMACTED koji se odnosi na dobro upravljanje i jačanje romske zajednice. Na sreću, mi smo pokrili Opštinu Gračanica, koja je jedna od 8 korisnika ovog programa. U zaostatku je zapošljavanje Roma koji imaju dovoljno znanja za pružanje usluga na svom maternjem jeziku. To je bio jedan od problema na koji smo naišli u Opštini Gračanica", istakla je ona.

Direktorka Odeljenja za obrazovanje i kulturu Opštine Gračanica ističe da jedina škola koja ima nastavnika romskog jezika je O.Š. “Miladin Mitić” u Lapljem selu.

“Što se tiče romskog jezika, svako bi trebalo da se obrati direktno samoj školi i da u dogovoru sa direktorima škola dođu do tih informacija zašto nema ili kakve su mogućnosti da se romski jezik odnosno nastava po romskom jeziku obezbedi po školama”, navela je Brankica Nićić.

Kada je reč o negovanju i promociji romskog jezika, Gazmen Salijević iz Civilnog društva je mišljenja da asimilacija i dinamičan život utiču na romski jezik što može imati katastrofalne posledice. 

“U romskom jeziku sada imamo puno srpskih i albanskih reči. Kao romski aktivisti dužni smo da ukažemo na to. Vlada Kosova i lokalne institucije treba da pronađu mehanizme za zaštitu romskog jezika, naročito u školama", kaže Salijević.

Obeležavanje Svetskog dana Roma, pod nazivom „Romski jezik živi“, organizovala je Kancelarija poverenika za jezike u okviru kancelarije premijera Kosova.  Prisutnima je predstavljen i deo narodne romske književnosti i muzike koja izvire iz duše.