Luçia Nadin, në një rrëfim tjetër mbi Statuset e Shkodrës

Luçia Nadin, në një rrëfim tjetër mbi Statuset e Shkodrës

“Statutet e Shkodrës”, teksti legjislativ i hartuar në gjysmën e parë të 1300 që shoqëroi ngjarjet e qytetit të Shkodrës deri në rënien e tij në duart e turqve në vitin 1479, do të prezantohet nesër si një botim anastatik në ambientet e Bibliotekës Kombëtare.

 Kemi të bëjmë me një “monument të vërtetë të Shqipërisë mesjetare” vlera e të cilit, megjithatë, shtrihet edhe në historinë e bregdetit lindor të Adriatikut dhe marrëdhënieve të tij me Venecian dhe me fuqitë e mëdha në këtë zonë, në kuadër të ekuilibrave të mëdha ndërkombëtare.

Ka gjithashtu përparësinë të jetë teksti më i vjetër legjislativ i prodhuar në territorin shqiptar deri më sot; është një dëshmi e qartë dhe e plotë e asaj Shqipërie bregdetare, e qendrave urbane, e ndryshme nga stereotipet që ende kërcënojnë të shkatërrojnë të gjithë realitetin shqiptar në logjikën e “vendit të shqiponjave” dhe të kulturave të maleve; na kujton një udhëkryq të jashtëzakonshëm të kulturave dhe popujve, të marrëdhënieve dhe paragjykimeve; është dëshmia e një shtresëzimi të ngjarjeve dhe qytetërimeve të kaluara përmes një përvoje shumëvjeçare.

Inseron gjithashtu historinë detare të Shqipërisë në ngjarjet evropiane të lindjes dhe zhvillimit të realitetit komunal, duke e njohur, pavarësisht specifikave të saj, me vetë ngjarjet. Shumë prej kapitujve të tekstit janë ende çuditërisht aktualë, veçanërisht kur ata flasin, për shembull, për respektin ndaj të huajit, për moralin e nevojshëm në menaxhimin e çështjeve publike, për mbrojtjen e vlerës së Lirisë. Dorëshkrimi, i ruajtur në Bibliotekën e Muzeut Correr në Venecia, u gjet nga studiuesja Lucia Nadin në vitin 1995.

Teksti është përkthyer në shqip nga Pëllumb Xhufi dhe Vjollca Lisi. Publikimi i parë u bë në Itali në vitin 2002 me kontributin e historianëve dhe gjuhëtarëve dhe përkthimin e tekstit në gjuhën shqipe. Pasioni i Lucia Nadin ka bërë që Statuset e Shkodrës të dilni nga arkivi i harresës për të marrë jetë në gjuhën për të cilën u shkruan.

Në vitin 2003, në Shqipëri u botua një edicion i dytë me përkthimin në gjuhën shqipe të eseve hyrëse. Lucia Nadin është veneciane, me formim humanist, Phd në italianistikë, me mësimdhënie në shkolla të niveleve të ndryshme, me detyra në universitetet e Venecias dhe Padovës, si dhe në strukturat veneciane të formimit arsimor, ka qenë, me mandat nga Ministria e Punëve të Jashtme, Lektore e gjuhës italiane në Fakultetin e Gjuhëve të Huaja të Universitetit Shtetëror të Tiranës.

Në të njëjtat vite të aktivitetit në Shqipëri ka zhvilluar aktivitete bashkëpunimi kulturor pranë Institutit Italian të Kulturës, Zyra e Kulturës e Ambasadës Italiane në Tiranë.

Në njëzet vitet e fundit të studimit dhe aktiviteteve kërkimore ka afruar në fushat e veçanta të letërsisë italiane dhe kulturës veneciane, tematika të historisë së çështjeve të Adriatikut dhe, në veçanti, të historisë së marrëdhënieve mes Serenissima -s dhe Shqipërisë, midis Mesjetës dhe Epokës Moderne, me rezultatet e gjetjet befasuese në arkivat veneciane të faqeve të shumta historike të pabotuara mbi Shqipërinë: duke filluar nga teksti i lashtë i statuteve të katërmbëdhjetës së Shkodrës, për të arritur në dokumentacionin mbi migrimin e madh të ‘400 dhe’ 500, si dhe vepra nga botues, shkrimtarë, artistë me origjinë shqiptare në tokat e Republikës së Venedikut, deri te rigjetja e një tragjedie mbi Skënderbeun e shekullit të shtatëmbëdhjetë, e cila kishte humbur.

Si mirënjohje ndaj këtyre rezultateve i është dhënë, nga qyteti i Shkodrës, medalja Qytetare nderi e qytetit në vitin 2010 dhe nga Presidenca e Republikës Shqiptare çmimi “Gjergj Kastrioti Skënderbeu” në vitin 2015.

 (gazeta-Shqip.com)