Bravo Elvana! Bravo per TANE artistat e Slang’ut!

Bravo Elvana! Bravo per TANE artistat e Slang’ut!

Migjen Kelmendi

Se Gjuha pikesepari asht hapsine e lirise dhe identitetit, e jo e ideologjise dhe shtetit, askush ma mire s’po e rrok sesa gjenerata e re. Paaftesia e gjuhesise shqiptare me e kuptue gjuhen si ‘sistem te gjalle’, qe evoluon dhe perpetuon ne raport me ndrrimin e rrethanave historike e shoqnore, po i jep shkelqim dhe domethanie te shtueme TANE atyne qe ne ligjerimin e tyne publik, ne veprat e tyne artistike, ne publikimet e tyne, po shprehen si njerez me shpirt te lire, free spirits, qe idiolektin, sociolektin ose slang’un urban e dialektin e tyne e kane Gjuhe! Duhesh me qene i pakulturuem, i paemancipuem, mendje dhe shpirt i robnuem, e me gjykue tjetrin per menyren se si shprehet, per lirine e tij me perdore idiolektin ose ‘slang’un urban te tij. Si asht e mundun qe nji njeri i shekullit 21, e stereotipizon tjetrin per Gjuhen e tij! Ku e ka burimin arroganca me e paragjykue e denue tjetrin, sepse perdorka slang ose idiolekt?! Nese mendohet se kjo e drejte me u ba vullnetarisht ‘ndjekes i shtrigave’ buron nga respektimi i Standardit te vitit ’72, gabohet rande. Po bahen gati tri dekada te angazhimit tim personal per keto çashtje, dhe aq shume asht argumentue e faktue gabimi i vitit 1972, sa une personalisht e kam vetem nji koment: Quod Erat Demonstrandum. Gabimi asht i faktuem. Pike! (Shih numrat e Gazetes JAVA) Nuk deshta me u perfshi, kam thane çka kam pase me thane, por ra kjo hallakame dhe piskame qe u shkaktue ndaj kangetares Elvana Gjata, e cila ne tekstin e kanges se saj ka perdore slang qe buron nga dialekti Geg, e me bani me i shkrue do rreshta, sepse po du me alarmue se krejt ky keqkuptim se çka asht “Standardi Gjuhesor” e çka asht “Gjuha Shqipe”, po na çon ne – racizem! Me gjykue tjetrin per menyren se si flet, se si e perdore dialektin e tij, asht si me e gjykue per ngjyren e likures se tij, prejardhjes se tij, vendlindjes se tij, asht diskriminim. (Shih ma posht spjegimin). Dhe nuk asht vetem Tirana qe ka marre ngjyrime racizmi gjuhesor. Ne Prishtine, e kemi viktime te ketij keqkuptimi te madh kulturor e emancipues, sociolektin e liderit te opozites ne Kosove, Kadri Veseli. Shqiptimi karakteristik per veriun e Kosoves, i disa fjaleve, ju jep te drejte madje edhe figurave publike me e stereotipizue zotin Veseli. Ju kujtohet ai racizem gjuhesor i paqte i Veton Surroit ndaj Baton Haxhiut, i cili e tallke Batonin me shqiptimin ‘nuk kaka’, te sociolektit ‘poklekian’ te fjalise ne Gegnisht: ‘Nuk qenka’! (Poklek, katund ne Drenice). Mbrojtja dhe mshefja mbrapa nji grushti rregullash gjuhesore nga viti 1972, nuk e garanton se jeni ne anen e duhun te historise dhe shtetit. Ato spjegime, dikur ideologjike (Standardi ’72 asht gjuhe e avangardes proletare), dhe ato te mavonshme (Standardi ’72 asht motori i Bashkimit Kombetar), jo se nuk u provuen historikisht, por bash ato rregulla po shkaktojne kalcifikim gjuhesor, ndasi, largim, stereotipizim dhe po na bajne me perfundue ne – racizem. Prandaj, çdo perdorim i slang’ut, idiolektit, dialektit asht ‘subversion’ dhe ‘minim’ i nji ‘shteti te dhunshem gjuhesor’ (lexo: Standardi ’72), qe e ka pllakue Gjuhen Shqipe. TANE ata qe shkruejne, kendojne, botojne letersi e poezi ne Gegnisht, ne Slang, jane bash ata qe po krijojne hapsine te shtueme te lirise, te lirise me qene ai qe je, dhe me u shpreh ne gjuhen qe e ki per nge! Kemi perfundue ne nji situate absurdi ku, me fole sot Gegnisht ne hapsinen shqiptare, i bjen si me fole dikur shqip n’Beograd (sic!) Kush na e bani Tiranen e Prishtinen – “Beograd gjuhesor”?! Ju ftoj ta lexojme TANE bashke definimin e diskriminit gjuhesor, ndoshta na ndihmon te TANEVE me reflektue mbi rrezikun me perfundue ne racizem:

(Wikipedia) Linguistic discrimination (also called glottophobia, linguicism and languagism) is the unfair treatment of an individual based solely on their use of language. This use of language may include the individual’s native language or other characteristics of the person’s speech, such as an accent, the size of vocabulary (whether the person uses complex and varied words), modality, and syntax. It may also involve a person’s ability or inability to use one language instead of another; for example, one who speaks Occitan in France will probably be treated differently from one who speaks French.[1] Based on a difference in use of language, a person may automatically form judgments about another person’s wealth, education, social status, character or other traits. These perceived judgments may then lead to the unjustifiable treatment of the individual. In the mid-1980s, linguist Tove Skutnabb-Kangas, captured this idea of discrimination based on language as the concept of linguicism. Kangas defined linguicism as the “ideologies and structures which are used to legitimate, effectuate, and reproduce unequal division of power and resources (both material and non-material) between groups which are defined on the basis of language”.

[2] Although different names have been given to this form of discrimination, they all hold the same definition. It is also important to note that linguistic discrimination is culturally and socially determined due to a preference for one use of language over another.

(Artikulli është marrë nga RrokumTV)