Si përfundoi Kosova në arbitrazh ndërkombëtar nga ContourGlobal?
Pa termocentral të ri dhe në rrezik të humbjes së 20 milionë eurove, mund të përfundojë marrëveshja komerciale e Qeverisë së Kosovës me kompaninë amerikane ContourGlobal për ndërtimin e Termocentralit “Kosova e Re”.
Si përfundoi Kosova në arbitrazh ndërkombëtar nga ContourGlobal?I vlerësuar si një nga investimet më të mëdha të huaja në Kosovë në vlerë prej 1.3 miliard euro, ky projekt nuk u finalizua.
Investitori ContourGlobal përveç që u tërhoq nga ndërtimi i termocentralit në mars të këtij viti, e dërgoi Kosovën edhe në Gjykatën e Arbitrazhit Ndërkombëtar për mosrespektim të kontratës.
Me datë 24 maj 2020, sipas Ministrisë së Ekonomisë dhe Ambientit, ka qenë e paraparë që të bëhet mbyllja financiare e projektit Termocentrali “Kosova e Re”, por kjo nuk është arritur në kohë.
Në rast të mospërfundimit të këtyre procedurave, me kontratë ishin paraparë ndëshkime financiare për palën, e cila nuk i përmbushë obligimet.
Nëse zvarritjet e kontratës me ContourGlobal shkaktoheshin nga Kosova duke mos i përmbushur obligimet, atëherë Qeveria e Kosovës do të ketë si përgjegjësi financiare ndaj kompanisë ContourGlobal, një vlerë prej 19.7 milionë eurosh.
Ndërsa, nëse Kosova i përfundon obligimet, por ContourGlobal nuk arrin të sigurojë pakon financiare, atëherë kjo kompani do t’i detyrohet Kosovës me një vlerë prej 17.5 milionë eurosh.
Tërheqja e ContourGlobal
Në mars të këtij viti, kompania ContourGlobal kishte njoftuar se do të tërhiqet nga planet për ndërtimin e termocentralit, me arsyen se kompania nuk e ka ndërmend të ndërtojë projekte me thëngjill në të ardhmen, por po ashtu ishin theksuar edhe ndryshimet politike që kishin ndodhur në Kosovë.
Në atë kohë në pushtet ishte koalicioni qeverisës, Lëvizja Vetëvendosje dhe Lidhja Demokratike e Kosovës.
Lëvizja Vetëvendosje ishte shprehur kundër marrëveshjes me ContourGlobal dhe sipas LVV-së, ky projekt, si i tillë, nuk do të realizohet pasi, kompania në fjalë mund të rrisë çmimin e faturuar për shpenzimin e energjisë elektrike. Ndërsa, Lidhja Demokratike të Kosovës ishte shprehur se do të ndërtojë kapacitete të reja energjetike, por do të refuzojë secilën alternativë investuese që shtrenjton çmimin përfundimtar të energjisë elektrike prej 100 për qind.
Hajdari: Morëm të gjitha masat e nevojshme
Radio Evropa e Lirë ka kontaktuar ish-ministren e Ekonomisë, Punësimit, Tregtisë, Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Investimeve Strategjike në Kosovë, Rozeta Hajdari, për të parë se çfarë ka ndodhur në kohën kur kompania ishte tërhequr nga projekti.
Ajo në një përgjigje me shkrim thotë se ContourGlobal ka njoftuar se po tërhiqet nga projekti disa ditë pasi qeveria kishte marrë vendim për themelimin e komitetit drejtues të projektit.
“Ne kemi analizuar kontratat dhe gjendjen e projektit. Kemi diskutuar çështjen në komitetin drejtues dhe me pajtimin e komitetit, kemi ftuar ContourGlobal-in në takim në lidhje me projektin. Me propozimin tonë, komiteti ka marrë vendim në emër të qeverisë për të angazhuar një ekip të avokatëve të dalluar, që do të këshillonin Republikën e Kosovës lidhur me projektin. Qeveria e tanishme nuk e ka zbatuar vendimin tonë”, thotë Hajdari.
Ajo thotë se projekti në kohën kur ajo ka qenë ministre, ka qenë në fazën e përmbushjes së kushteve paravajtëse dhe se mbyllja financiare ka qenë e paraparë për 24 maj 2020.
Këtë afat, shton ajo, Kosova nuk e ka shkelur, por ContourGlobal ka dështuar t’i përmbushë detyrimet e veta.
“Më 3 qershor 2020 ne i kemi dërguar letër ContourGlobal-it. Në këtë letër kemi refuzuar kërkesën e pabazë për pagesë paushalle në lartësi prej mbi 20 milionë euro, kemi shpjeguar pse kontratat me ContourGlobal-in kanë qenë juridikisht të pavlefshme”, thotë ajo.
Në këtë letër, po ashtu, Hajdari bën të ditur se e kishin paralajmëruar ContourGlobal-in se Kosova mund t'i kërkojë kompensim të dëmit.
Gjithashtu, në atë kohë, shton Hajdari, kanë marrë vendim për të angazhuar ekipin e avokatëve që do të ndihmonin për të zgjidhur çështjen.
“Kemi shpresuar se me përkushtimin tonë do të gjejmë zgjidhje të favorshme pa pasur nevojë për arbitrazh. Qeveria e tanishme nuk ka dashur zgjidhje në të mirë të Kosovës. Gjithsesi, Kosova duhet t'i kërkojë përgjegjësi ContourGlobal-it, duke mos kursyer mjetet juridike”, thotë ajo.























