Turqia paraqet kërkesën për pjesëmarrje në projektin ushtarak të BE-së
BKT
   Bota

Turqia paraqet kërkesën për pjesëmarrje në projektin ushtarak të BE-së

Turqia anëtare e NATO-s, ka paraqitur një kërkesë për të marrë pjesë në projektin ushtarak të BE-së për lëvizjen ushtarake të udhëhequr nga hollandezët, pavarësisht marrëdhënieve të tensionuara me Greqinë dhe Qipron.

Ndërsa kërkesa po shqyrtohet, diplomatët e BE janë të ndarë për pjesëmarrjen e mundshme të Ankarasë.

Sipas raporteve nga Welt am Sonntag, Turqia anëtare e NATO-s deklaroi zyrtarisht qëllimin e saj për të marrë pjesë në projektin e lëvizshmërisë ushtarake të BE nën kornizën e bashkëpunimit të përhershëm të strukturuar të BE (PESCO) të 46 projekteve ushtarake, kjo është një shenjë e përmirësimit të bashkëpunimit BE-NATO.

Lëvizshmëria ushtarake synon të mbështesë angazhimin e vendeve anëtare për të thjeshtuar dhe standardizuar procedurat e transportit ushtarak ndërkufitar, të parë si ‘plumbi i argjendtë’ për bashkëpunimin mbrojtës BE-NATO dhe i projektuar për të siguruar lëvizjen e pandërprerë të pajisjeve ushtarake nëpër BE në përgjigje të krizave, njofton shekulli.

Një kërkesë zyrtare nga qeveria turke është marrë me të vërtetë nga ministria holandeze e mbrojtjes, e cila po koordinon projektin, konfirmoi një zëdhënës holandez për EURACTIV.

“Turqia me të vërtetë na ka informuar për dëshirën e saj për të marrë pjesë në projektin e lëvizjes ushtarake. Si koordinator i projektit, ne ndjekim me kujdes procesin e aplikimit të vendosur nga Këshilli”, tha zëdhënësi.

Ministrat e mbrojtjes të BE në maj ranë dakord të pranojnë Shtetet e Bashkuara, Norvegjinë dhe Kanadanë për t’u bashkuar me projektin e bllokut për lëvizjen ushtarake, hera e parë që BE lejoi vendet e jashtme të bashkohen me ndonjë prej projekteve të saj ushtarake. Hapi u pa si një formalitet për të shkruar zyrtarisht një kontribut veçanërisht të fortë të NATO-s nga ata anëtarë në territorin Evropian.

Vlerat nuk janë çështje?

Siç raportoi EURACTIV për herë të parë në fund të tetorit, BE kishte rënë dakord mbi një grup të rreptë të kushteve politike, ligjore dhe “thelbësore” për të lejuar vendet jashtë bllokut të marrin pjesë në projekte të përbashkëta të mbrojtjes.

Sipas marrëveshjes, ndërmjetësuar nga presidenca gjermane e BE, kushtet politike për vendet e treta kufizojnë pjesëmarrjen e tyre në rastet kur ato ofrojnë “vlerë të shtuar thelbësore” për projektin ushtarak dhe ndajnë “vlerat mbi të cilat është themeluar BE”, që do të thotë se ato të mos kundërshtojë interesat e saj të sigurisë dhe mbrojtjes.

Shumë diplomatë të BE atëherë ranë dakord se grupi i kushteve politike përjashtoi në mënyrë efektive Rusinë, Kinën, por edhe Turqinë, veçanërisht pasi marrëdhëniet midis Brukselit dhe Ankarasë janë përkeqësuar në vitet e fundit.

Siç raportoi EURACTIV në nëntor, Turqia ishte një ‘e huaj e sigurt’, për të qëndruar jashtë kornizës, të paktën derisa mosmarrëveshja me Qipron për aktivitetet në Mesdheun Lindor të zgjidhet dhe tensionet në prishjen me Greqinë dhe Francën të zbuten.

Zyrtarët turq më pas paralajmëruan se “nëse PESCO fillon në baza të gabuara dhe krijon linja të reja ndarjeje, nuk do të jetë as i suksesshëm dhe as nuk do të kontribuojë në arkitekturën e sigurisë transatlantike”.

I pyetur nga EURACTIV, si shkon aplikimi së bashku me kushtet e vendeve të treta për të aplikuar për PESCO, zëdhënësi i punëve të jashtme të BE Peter Stano tha se “Hollanda, si koordinator i projektit, ka treguar që kërkesa do të vlerësohet nga anëtarët e projektit, në përputhje me procedurat e vendosura, siç bëri me kërkesat e mëparshme”.

“Ky proces i brendshëm është duke vazhduar”, shtoi Stano.

Për të njëjtën pyetje, zëdhënësi holandez tha se “vendet jo-anëtare të BE janë të lira të aplikojnë për pjesëmarrje në projektet PESCO”.

“Pas një kërkese të tillë, të gjithë anëtarët e projektit duhet të vendosin unanimisht nëse ai vend i plotëson kushtet”, shtoi zëdhënësi.

Sidoqoftë, asnjëri nga dy zyrtarët nuk komentuan nëse aplikimi i Turqisë do të përmbushte kushtet politike.

‘Kali i Trojës’

Gjithsej 24 vende të BE-së janë duke marrë pjesë aktualisht në projektin PESCO. Pritet që Qiproja dhe Greqia, që të dy anëtare të projektit, të reagojnë negativisht ndaj kërkesës turke, duke e parë atë si një “Kal Troje’.

Ka shumë arsye për të mbështetur një frikë të tillë. Qipro, e cila ndryshe nga Turqia nuk është anëtare e NATO-s, nuk ka një marrëveshje sigurie me NATO mbi shkëmbimin e dokumenteve të klasifikuar, sepse Turqia ka vënë veton e propozimit.

Sipas qarqeve diplomatike të cituara nga Welt am Sonntag, ekziston pjesërisht shpresa që bashkëpunimi i mundshëm nga Turqia në PESCO jo vetëm që do të përmirësonte bashkëpunimin midis BE dhe NATO, por gjithashtu mund të çonte në një normalizim të marrëdhënieve midis Turqisë dhe Qipros dhe Greqisë.

Në samitin e tyre në fund të marsit, udhëheqësit e BE kishin premtuar Turqinë përmirësimin e marrëdhënieve ekonomike, përjashtimin e vizave dhe miliarda të reja ndihmë për të mbështetur rreth 3.5 milion refugjatë. Marrëdhëniet BE-Turqi ka të ngjarë të kthehen në axhendën e samitit të ardhshëm të BE në qershor.

“Nëse situata politike përmirësohet në të ardhmen, me siguri pjesëmarrja e Turqisë në projektet PESCO do të ishte e dobishme për sigurinë Evropiane”, tha llke Toygür i Institutit Gjerman për Çështjet Ndërkombëtare dhe të Sigurisë (SWP) për EURACTIV.

“Por duke marrë parasysh tensionet midis Turqisë dhe Greqisë dhe Turqisë dhe Qipros në Mesdheun Lindor dhe prapambetjen demokratike aktuale të Turqisë, nuk mund të jetë momenti më i mirë për të shkuar për një bashkëpunim të tillë”, shtoi ajo.

Për më tepër, ekziston edhe frika e një qasjeje “të lirë për të gjithë” sapo Turqia të pranohet, tha një diplomat i BE për EURACTIV, për të cilën disa në Bruksel besojnë se mund të çojë në “forcimin e kritereve politike” për të tjerët , projekte më të ndjeshme nën PESCO dhe rrezikojnë “të minojnë idenë fillestare të BE-së për ndërtimin e një kapaciteti të vetëm mbrojtës evropian”.