Shqipëri: Fondet e BE-së kanë dështuar në promovimin e sundimit të ligjit
BE-ja ka qenë e pasuksesshme në përpjekjet e saj për të promovuar reformat e sundimit të ligjit në Ballkanin Perëndimor, thanë auditorët e BE-së në një raport të botuar të hënën.
Blloku shpenzoi rreth 700 milionë euro midis viteve 2014 dhe 2020 për të ndihmuar Shqipërinë, Maqedoninë e Veriut, Malin e Zi, Serbinë, Bosnje-Hercegovinën dhe Kosovën të bëjnë përparim në reformat në fusha të tilla si pavarësia e gjyqësorit. Por Gjykata Evropiane e Auditorëve në raportin e saj konkludoi se ky investim ka pasur pak ndikim në rajon.
“Mbështetja e BE-së për sundimin e ligjit në Ballkanin Perëndimor nuk ka qenë qartësisht e suksesshme në sjelljen e ndryshimeve me shumicë”, tha Juhan Parts, anëtari i gjykatës përgjegjës për raportin.
Shumë qeveri të BE-së e shohin vendosjen e standardeve të larta demokratike në fqinjësinë e Ballkanit Perëndimor të BE-së si të rëndësishme për stabilitetin dhe sigurinë e vetë bllokut, veçanërisht pasi të gjashtë vendet në rajon aspirojnë t’i bashkohen BE-së një ditë.
“Përparimi modest i bërë gjatë 20 viteve të fundit kërcënon qëndrueshmërinë e përgjithshme të mbështetjes së BE-së të ofruar në procesin e anëtarësimit”, tha Parts. “Reformat e vazhdueshme humbasin besueshmërinë nëse nuk japin rezultate të prekshme”.
Auditorët theksojnë mungesën e vullnetit politik në rajon, si dhe mangësitë në qasjen e vetë Komisionit Evropian ndaj projekteve në Ballkanin Perëndimor, si kontribuues në dështimin për të arritur progres.
“Auditimi ynë i projekteve tregon se, ku komponentët e projektit fokusohen në asistencën teknike, rritjen e kapaciteteve dhe efikasitetit institucional, mbështetja politike ishte e fortë dhe këto aktivitete në përgjithësi vazhdojnë sipas planit”, shkruajnë auditorët.
“Aty ku komponentët synojnë, për shembull, amendamentet në kornizën legjislative për të forcuar pavarësinë dhe përgjegjshmërinë … atëherë angazhimi politik ishte shpesh më i dobët”, thanë auditorët.
Auditorët vunë në dukje gjithashtu se “mbështetja e BE-së brenda vendit për veprimin e shoqërisë civile mbi sundimin e ligjit është e pamjaftueshme” dhe ngritën shqetësime se projektet e mbështetura nga BE mund të mos jenë financiarisht të qëndrueshme pas përfundimit të mbështetjes evropiane.
Për më tepër, fondet e alokuara për rajonin në kuadër të Instrumentit të Ndihmës së Para-Aderimit (IPA) 2014-2020, sipas auditorëve, nuk kishin klauzola strikte që do të lidhnin reformat e ngecura me financimin.
Delegacionet e BE-së “rrallëherë kanë shfrytëzuar mundësinë e pezullimit të mbështetjes financiare të IPA-s nëse reformat nuk po përparojnë në mënyrë të kënaqshme”, vuri në dukje Gjykata e Audituesve.
Duke pasur parasysh këto sfida, auditorët tani po mbrojnë një sërë ndryshimesh në mënyrën se si blloku i qaset reformave të sundimit të ligjit në Ballkanin Perëndimor. Gjykata e Audituesve ka lëshuar rekomandime duke përfshirë vendosjen e treguesve të ndikimit në çështje të tilla si liria e shprehjes, së bashku me pikat kryesore për monitorimin e progresit në to.
Një tjetër rekomandim është që Komisioni Evropian dhe Shërbimi Evropian i Veprimit të Jashtëm, krahu i shërbimit të jashtëm të bllokut, të rrisin mbështetjen për shoqërinë e pavarur civile dhe gazetarët në rajon, si dhe të lidhin më afër disbursimin e fondeve të reja me përparimin në rregullimin e kriteret e ligjit.
Një zëdhënës i Komisionit Evropian tha se ai mirëpret raportin e auditorëve, duke e quajtur atë një “kontribut të dobishëm”.
“Sundimi i ligjit mbetet guri themeltar i procesit të pranimit dhe do të përcaktojë ritmin e përgjithshëm të përparimit të partnerëve të zgjerimit në rrugën e tyre drejt BE-së”, tha zëdhënësi në një email, duke shtuar se “ndërsa përparim i rëndësishëm u regjistrua veçanërisht në disa fusha [Partnerët e Ballkanit], sfidat në sundimin e ligjit në rajon vazhdojnë dhe nevojiten përpjekje të mëtejshme në këtë fushë themelore të politikës së zgjerimit të BE-së.
Zëdhënësi vuri në dukje gjithashtu se BE-ja ka përditësuar qasjen e saj drejt zgjerimit në vitin 2020 dhe tani ka “një fokus më të fortë në sundimin e ligjit në Ballkanin Perëndimor”./shekulli























