Gazetari spanjoll: Koha që të gjithë anëtarët e BE-së ta njohin Kosovën
BKT
Lajme

Gazetari spanjoll: Koha që të gjithë anëtarët e BE-së ta njohin Kosovën

Përgatiti: M.Miftari /RTKlive

Gazetari investigativ spanjoll, Juan Garcia-Nieto, në një kolumn në ‘Emerging-Europe’ ka shkruar për Kosovën; për raportet e BE-së me Kosovën; për pesë shtete të BE-së, të cilat ende vazhdojnë, sikundër shprehet ai, me kokëfortësi, të mos e njohin shtetësinë e saj.

Ai i qaset problemit në mënyrë kronologjike që nga shpërbërja e Jugosllavisë, lufta e Kosovës, nën drejtimin e UÇK-së, e mbështetur nga NATO, për të vazhduar me deklaratën e shpalljes së pavarësisë, duke u shkëputur përfundimisht nga Serbia e deri në ditët e sotme kur BE ende nuk po gjen rrugëdaljen nga kjo situatë konfuze, të cilës po i kontribuojnë qëndrimet, sikundër shprehet autori i këtij kolumni, Garcia-Nieto, jorealiste ndaj Kosovës.

Gazetari Nieto, mes tjerash, përmend faktin se Kosova, megjithatë është shtet ‘de facto’, derisa, siç vlerëson ai, ka Kuvendin dhe institucionet e saj shtetërore; euron e ka adoptuar si monedhë që në vitin 2002; shtet i cili njihet nga shumica e qeverive botërore (117 nga 193 shtete në OKB) dhe gëzon anëtarësim të plotë në disa organizata ndërkombëtare, si: Banka Botërore, Fondi Monetar Ndërkombëtar dhe Organizata Botërore e Doganave, etj.

Tutje, gazetari Nieto konsideron se është në interesin e BE-së që të shkojë drejt një konsensusi të plotë për çështjen e pavarësisë së Kosovës.

“Qiproja, Greqia, Rumania, Sllovakia dhe Spanja po shtyjnë atë që duket e pashmangshme dhe që, në fakt, tashmë po ndodh: normalizimin e pavarësisë së Kosovës (edhe pse vetëm de facto) nga shumica e aktorëve rajonalë dhe globalë, madje edhe nga rivalët e saj”, ka shkruar, mes tjerash, Garcia-Nieto në ‘Emerging-Europe’.

Ja opinioni i plotë i gazetarit spanjoll, Juan Garcia Nieto:

Më shumë se 15 vjet pas shpalljes së pavarësisë, pesë vende të BE-së refuzojnë me kokëfortësi të njohin Kosovën. Kjo dëmton politikën e jashtme të BE-së në Ballkan dhe perspektivat e Kosovës për shtetësi.

Kosova ishte vendi i fundit që doli nga rrënimi i Jugosllavisë. Një shumicë dërrmuese e Kuvendit të Kosovës (109 nga 120 anëtarë) shpalli sovranitetin e saj nga Serbia, në shkurt 2008.

Pavarësia e Kosovës ishte kulmi i një procesi të vështirë, nganjëherë të tmerrshëm, i cili goditi pikën e tij më tragjike në Luftën e Kosovës 1998-1999, kur Jugosllavia në flakë shtypi brutalisht kryengritjen kosovare të udhëhequr nga Ushtria Çlirimtare e Kosovës (e cila u mbështet në mënyrë kruciale nga forcat e NATO-s, gjatë muajve të parë të vitit 1999).

Lufta përfundoi me Marrëveshjen e Kumanovës të nënshkruar në Francë në vitin 1999. Kombet e Bashkuara ranë dakord të formojnë një mision paqeruajtës (UNMIK) për të mbikëqyrur dhe lehtësuar rrugën drejt një Kosove autonome, e cila vazhdon edhe sot e kësaj dite.

Kosova ka një shumicë dërrmuese të shqiptarëve etnikë që kryesisht kundërshtojnë integrimin me Serbinë. Përveç kësaj, si një vend me shumicë myslimane, kujtimi i dhunës së përhapur dhe shënjestrimi i myslimanëve dhe vendeve të shenjta islame nga nacionalistët serbë gjatë viteve 1990 vazhdon në kujtesën kolektive të kosovarëve. E gjithë kjo kontribuon në një mbështetje të fortë për shtetësinë e plotë të Kosovës.

Megjithatë, 15 vjet pas shpalljes së pavarësisë, Kosova është larg të qenit plotësisht sovrane. Statusi i saj mbetet i diskutueshëm në disa qarqe, duke përfshirë në Bashkimin Evropian, pasi pesë vende anëtare ende refuzojnë të njohin pavarësinë e tij: Qiproja, Greqia, Rumania, Sllovakia dhe Spanja. Përkundër kësaj dhe ndoshta në mënyrë paradoksale, Kosovës iu dha statusi i kandidatit për në BE në dhjetor 2022.

Me gjithë drejtësinë, BE-ja si bllok nuk ka nevojë ta njohë Kosovën. Në fakt, traktatet thelbësore (TUE dhe TFEU) nuk përmendin njohjen e shteteve të treta si kompetencë e BE-së.

Megjithatë, fakti që pesë anëtarë të BE-së kanë një politikë të qartë të mosnjohjes së pavarësisë së Kosovës është një pengesë drejt një qëndrimi të përbashkët të plotë të BE-së. Këto pesë qeveri e arsyetojnë qëndrimin e tyre duke argumentuar se shpallja e pavarësisë së Kosovës në vitin 2008 nuk ishte në përputhje me të drejtën ndërkombëtare. Megjithatë, një vendim i vitit 2010 nga Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë nuk e konsideroi pavarësinë e Kosovës si të paligjshme, duke vënë në pikëpyetje qëndrimet e pesë vendeve.

Një shtet për të gjitha qëllimet

Por ligji nuk është e vetmja gjë që luhet këtu. Realitetet politike, jo ato ligjore, janë zakonisht motori i politikës ndërkombëtare. Dhe fakti është se Kosova është një shtet për të gjitha synimet dhe qëllimet, për zemërimin e madh të qeverisë serbe. Kosova ka kuvendin dhe institucionet e saj shtetërore, dhe euron e ka adoptuar si monedhë që në vitin 2002.

Shteti ballkanik njihet gjithashtu nga shumica e qeverive botërore (117 nga 193 shtete në OKB) dhe gëzon anëtarësim të plotë në disa organizata ndërkombëtare, si Banka Botërore, Fondi Monetar Ndërkombëtar dhe Organizata Botërore e Doganave. Po, Kosova tashmë është një shtet ‘de facto’.

E gjithë kjo do të thotë se njohja e Kosovës si shtet sovran është një politikë e shëndoshë, jo vetëm nga këndvështrimi i së drejtës ndërkombëtare, por edhe si çështje realpolitike.

Duket evidente se duke pasur një qëndrim të miratuar në mënyrë të përbashkët nga të 27 anëtarët, BE-ja do të ishte më në gjendje të mbronte interesat e saj në mënyrë të besueshme dhe të miratonte një politikë koherente, konstruktive në rajonin e ndjeshëm të Ballkanit. Pesë anëtarët e BE-së që refuzojnë të njohin Kosovën nuk po i bëjnë asnjë nder vetes, duke shkuar kundër një valë globale që tregon për një integrim gradual të Kosovës në politikën globale si një aktor sovran.

Edhe Serbia me ngurrim e trajton Kosovën si një shtet ‘de fakto’ (duke hyrë në negociata, duke nënshkruar traktate dhe duke u zotuar të mos ndërhyjë në procesin e anëtarësimit të Kosovës në BE) - dhe ra dakord të normalizojë marrëdhëniet me fqinjin e saj jugor në mars 2023.

Rusia, tradicionalisht sponsori më i rëndësishëm i Serbisë në rajon, e njeh në heshtje edhe shtetësinë e Kosovës. Ashtu si realitetet politike i tejkalojnë konsideratat ligjore, veprimet zakonisht kanë më shumë rëndësi se fjalët në politikën ndërkombëtare. Dhe, me gjithë retorikën nacionaliste dhe goditjen e gjoksit që vjen nga Beogradi, veprimet serbe sinjalizojnë se qeveria e saj e pranon se sovraniteti i Kosovës është një fakt i kryer.

Shtyrja e të pashmangshmes

Me pak fjalë, është në interesin e BE-së që të shkojë drejt një konsensusi të plotë për çështjen e pavarësisë së Kosovës. Qiproja, Greqia, Rumania, Sllovakia dhe Spanja po shtyjnë atë që duket e pashmangshme dhe që, në fakt, tashmë po ndodh: normalizimin e pavarësisë së Kosovës (edhe pse vetëm de facto) nga shumica e aktorëve rajonalë dhe globalë, madje edhe nga rivalët e saj.

Ndërsa ata citojnë publikisht arsye ligjore për të mbështetur politikën e tyre, dihet se pesë vendet kanë arsye të brendshme për të mos njohur pavarësinë e Kosovës. Megjithatë, e vërteta është se pranimi i Kosovës si shtet sovran ka shumë pak gjasa të ndryshojë shumë nga peizazhi i brendshëm në asnjërin nga pesë vendet. Në fund të fundit, rrethanat e pavarësisë së Kosovës dhe shkaqet që çojnë në të janë në mënyrë dramatike të ndryshme nga, për shembull, pikëpamjet pro-pavarësisë të një pjese të popullsisë katalane në Spanjë.

Qëndrimi kokëfortë kundër Kosovës i këtyre pesë vendeve zbulon dëshirën e tyre delirante për të mohuar realitetin gjeopolitik të rajonit të Ballkanit në vitin 2023. Me gjithë qëndrimet pro-evropiane që vijnë nga qeveritë dhe shoqëritë në Athinë, Madrid, Nikosia e të tjera, këmbëngulja e tyre për t'u kapur një politikë antirealiste vetë-shkatërruese po dëmton Bashkimin Evropian dhe po pengon zhvillimin e një politike të jashtme koherente evropiane në një kohë kur ajo është më e rëndësishme se kurrë.

 

 


MË SHUME NGA Lajme