Kali i Trojës i Kremlinit, si u bë Serbia përsëritëse e propagandës ruse
Serbia tradicionalisht quhet aleate e Rusisë.
Kohët e fundit, ky formulim i përgjithshëm po mbushet gjithnjë e më shumë me përmbajtje specifike dhe shembuj të gjallë, platforma “Stopfake” paraqet disa nga këta shembuj.
Një rast i fundit i miqësisë serbo-ruse është se si Moska, me ndihmën e Beogradit, përfitoi nga boshllëqet në fushën ligjore evropiane dhe serbe për të hyrë në tregun e brendshëm televiziv të Gjermanisë, duke anashkaluar ligjet dhe rregulloret gjermane. Megjithëse sateliti Eutelsat 9 ndaloi transmetimin e RT DE me licencë serbe më 22 dhjetor me kërkesë të MABB, një rregullator gjerman, propagandistët rusë kanë premtuar se do të shkojnë në gjykatë për të rinovuar transmetimin e tyre gjerman.
Përdorimi i licencës serbe për median ruse në Evropë
Më 16 dhjetor, ish-Russia Today, tani RT, lansoi një kanal të ri televiziv 24-orësh në gjuhën gjermane, RT auf Deutsch (RT DE). Kanali “me studio në Moskë dhe Berlin” filloi të transmetojë drejtpërdrejt “lajme, talk show dhe dokumentarë në gjermanisht”, sipas RT. Transmetimi ishte planifikuar të mbulonte të gjithë Evropën, “përfshirë vendet me një audiencë potencialisht të madhe gjermanishtfolëse”, duke përfshirë “Gjermaninë, Austrinë dhe Zvicrën”.
Gjermania nuk dha leje për të transmetuar televizionin shtetëror rus në territorin e saj. “Asnjë aplikim për këtë transmetim nuk është dorëzuar dhe as nuk është dhënë leje”, tha agjencia qeveritare gjermane përgjegjëse për median, Autoriteti i Medias Berlin-Brandenburg, MABB.
Siç doli, RT DE anashkaloi rregullat e kërkuara gjermane për transmetuesi, me ndihmën e licencës serbe dhe Konventës Evropiane për Transmetimet Ndërkufitare.
Më 6 dhjetor, Autoriteti Rregullativ i Mediave Elektronike (REM) i Serbisë i dha një licencë RT auf Deutsch (RT DE). Kryetarja e Këshillit të REM, Olivera Zekiç shpjegoi se ishte një leje për transmetime ndërkufitare.
Aplikacioni është dorëzuar nga TV-Novosti (person juridik RT). Në kërkesën e tyre, TV-Novosti i referohet Konventës Evropiane të vitit 1989 për Televizionin Ndërkufitar, e cila lejon transmetimin ndërkufitar dhe ritransmetimin e programeve televizive ndërmjet vendeve. Rusia nuk e ka ratifikuar konventën, kështu që programet televizive nga Rusia nuk mund të transmetohen në vendet e BE-së si Gjermania.
Në të njëjtën kohë, Serbia ratifikoi konventën në vitin 2010, e cila u lejon mediave të licencuara për të transmetuar në Serbi të transmetojnë programet e tyre përmes satelitit në vendet e tjera që e kanë ratifikuar atë, që është një numër i madh i vendeve të Bashkimit Evropian, shpjegoi Judita Popovic nga Bordi i Autoritetit Rregullativ të Mediave Elektronike të Serbisë.
Anashkalimi i rregullave gjermane
Në fakt, transmetuesi shtetëror rus ka marrë leje zyrtare për të transmetuar programet e tij në Gjermani, duke anashkaluar ligjin gjerman, - tha Judita Popovic. Roli i Serbisë është të ritransmetojë sinjalin në një zonë më të gjerë nëpërmjet satelitit, shpjegoi një anëtar i Këshillit REM.
Licenca për kanalin RT në gjuhën gjermane është lëshuar për një periudhë tetë vjeçare, deri më 6 dhjetor 2029.
Sipas mediave serbe, stafi i Autoritetit Rregullativ të Medias Elektronike (REM) të premten, më 3 dhjetor, duhet të përgatiste një licencë të pazakontë për transmetimin e kanalit shtetëror rus gjermanishtfolës në gjendje emergjence, me shpejtësi marramendëse dhe me numër minimal të dokumenteve.
RT DE mori lejen për të transmetuar në mbledhjen e Këshillit REM të hënën e ardhshme (6 dhjetor). Siç deklaroi më vonë Judita Popovic, anëtare e Bordit të Organit Rregullativ të Mediave Elektronike, kjo çështje u vendos urgjentisht në rend dite.
RT e Rusisë thotë se leja e RT auf Deutsch për të transmetuar nga studiot në Moskë nëpërmjet satelitit në Serbi për audiencën gjermanishtfolëse në disa vende evropiane është zgjidhja “optimale”, “sipas të gjitha kërkesave aktuale ligjore dhe rregullatore brenda kornizës së Konventa Evropiane për Televizionin Ndërkufitar, sipas së cilës RT DE mund të ketë akses në audiencë në të gjithë Evropën. “RT dhe RT DE kanë selinë në Moskë. Programi RT DE transmetohet në Moskë, Berlin e gjetkë, dhe ne e transmetojmë nga Moska përmes Serbisë në të gjitha vendet, në përputhje me marrëveshjet ligjore dhe rregullatore që ekzistojnë prej kohësh”, tha në përgjigje të zv. Shefja e medias shtetërore ruse RT Anna Belkina, e pyetur nga gazetarët se pse kjo media i është drejtuar organit rregullator serb për leje transmetimi të programeve në gjuhën gjermane.
Në gusht 2021, RT DE synonte të transmetonte në Gjermani nga Luksemburgu përmes satelitit, por rregullatori i medias në Luksemburg refuzoi t’u lëshonte një licencë rusëve, duke përmendur juridiksionin gjerman.
Deri vonë, Rusia Today/ RT transmetohej në gjermanisht në YouTube, por në shtator 2021, platforma hoqi dy kanale RT në gjuhën gjermane pa mundësi rikuperimi. Google e shpjegoi vendimin e saj si shkelje të kushteve të përdorimit të shërbimit video. “RT DE është paralajmëruar të shkarkojë përmbajtje që shkel politikën tonë për informacion të rremë në lidhje me COVID-19. Kjo çoi në pezullimin e të drejtave të tyre për të publikuar videon”, tha shërbimi për shtyp.
Më 16 dhjetor, ditën e parë të RT auf Deutsch, YouTube hoqi përsëri kanalin e ri në gjuhën gjermane RT, RT auf Sendung, i krijuar për të transmetuar RT DE. Vendimi u mor për shkak të shkeljeve të mëparshme të rregullave të komunitetit nga pronari i kanalit.
Një përpjekje tjetër e televizionit propagandistik rus për t’u shfaqur në evropianët gjermanishtfolës mund të dështojë gjithashtu.
Rregullatori shtetëror gjerman i medias MABB beson se RT auf Deutsch në Serbi ka marrë një licencë për transmetim kabllor dhe satelitor, “sipas vlerësimeve paraprake”, të pamjaftueshme për të transmetuar kanalin në Gjermani.
Kjo u njoftua më 17 dhjetor nga Eva Flecken, drejtore e menaxhimit të mediave në MABB në Berlin dhe zonën përreth Brandenburgut. Ajo theksoi se RT DE nuk kishte aplikuar apo marrë licencë transmetimi nga MABB.
Rregullatori gjerman tashmë ka nisur një proces gjyqësor dhe ka kërkuar nga RT DE shpjegime zyrtare se pse televizioni po transmeton për tregun gjerman pas marrjes së licencës në Serbi.
Leje jashtë ligjit?
Sipas anëtares së Këshillit të REM Judita Popovic, leja për të transmetuar në RT ruse në gjermanisht është dhënë në mënyrë të paligjshme.
Ajo sqaron se licenca i është lëshuar personit fizik ose juridik nën juridiksionin e Republikës së Serbisë (neni 79 i Ligjit për mediat elektronike), por nuk është në përputhje me RT DE.
Është interesante se edhe pse licenca është lëshuar në Serbi, RT auf Deutsch nuk ka një zyrë të regjistruar në këtë vend, kështu që selia e kanalit televiziv RT në Moskë (rruga Borova, 3) është renditur si seli, dhe Oleksiy Nikolov është renditur si përfaqësuese e autorizuar. Drejtor i Përgjithshëm i RT-së), Kryeredaktore - Margarita Simonyan (Kryeredaktore e RT). Detajet e kontaktit përfshijnë adresën e postës elektronike të Lubinka Milincic, kryeredaktore e versionit serb të agjencisë shtetërore multimediale ruse Sputnik, raportoi Cenzolovka.
Është gjithashtu e diskutueshme që transmetimet e kanalit nuk do të transmetohen në gjuhën serbe, gjë që sipas Popoviqit është parakusht për marrjen e licencës për transmetim.
Vendimi në lidhje me RT DE është gjithashtu skandaloz sepse licenca e dhënë i mundësoi transmetimin e një kanali televiziv në pronësi të huaj, ndërsa dhënia e një leje të tillë një transmetuesi shtetëror apo komunal serb është i ndaluar me ligjin serb. Ligji i Serbisë për mediat elektronike parashikon që një licencë për transmetim ndërkufitar nuk mund t’i lëshohet një kanali televiziv ose radio “të themeluar nga Republika e Serbisë, Krahina Autonome ose vetëqeverisja lokale”. “Në Serbi, një leje të tillë nuk mund ta marrin mediat e themeluara nga shteti i Serbisë, por ne i lejojmë mediat e huaja shtetërore të përdorin Serbinë si pikë transferimi”, është shprehur e indinjuar Popoviq.
Serbia e ka vendosur veten si një partner i përshtatshëm për anashkalimin e rregullave gjermane, përmblodhi një anëtar i Këshillit të CEM. Sipas saj, ajo ishte e vetmja që votoi kundër licencimit të kanalit televiziv rus, dhe tetë kolegët e saj – “për”.
Miqësia hibride
Gazeta serbe Vreme, duke cituar burime të veta, pretendon se licencimi i RT DE në Serbi ishte në përmbushje të “kërkesës” së Vladimir Putinit. Sipas gazetarëve, lideri serb Aleksandar Vuçiq ka marrë një “urdhër” të pazakontë nga mjeshtri i Kremlinit gjatë një takimi të fundit mes dy presidentëve në Soçi. Gjatë bisedimeve, Vuçiq arriti të binte dakord me Putinin për një çmim të ulët të gazit rus për Serbinë, dhe ky shërbim, i cili ritransmetonte kanalin nga Rusia në Gjermani, gjoja u bë një nga lëshimet që Beogradi duhej të bënte, duke falënderuar Moskën për zbritjen e energjisë.
Duhet theksuar se bashkëpunimi serbo-rus në fushën e propagandës nuk është diçka e re. Ka shembuj të njohur kur organizata serbe apo figura individuale janë përfshirë në operacione speciale informative kundër Ukrainës.
Kështu, një falsifikim për kërcënimet e "Sektori i Djathtë" në Transcarpathia në nëntor 2020 u "shpërnda" nga një propagandist pro-rus serb nga Serbia.
Më herët, në vitin 2018, në rastin e kreut të zyrës ukrainase të agjencisë ruse të lajmeve “Russia Today” / “RIA Novosti Ukraine” Kirill Vyshinsky, ishte përfshirë një kompani nga Beogradi, përmes së cilës u transferuan fondet në Ukrainë për financimin e projekteve mediatike të Rusisë.
Megjithatë, këta dhe shembuj të ngjashëm iu referuan organizatave joqeveritare ose individëve që ndihmuan Kremlinin në sulmet e tij hibride kundër Ukrainës, dhe jo kundër anëtarëve të Bashkimit Evropian ose NATO-s. Tani, pas rastit RT DE, mund të flasim për qëndrimin zyrtar të Serbisë, që është të promovojë propagandën ruse dhe të rrisë shtrirjen e aleancës propagandistike serbo-ruse, e cila tani është e drejtuar kundër BE-së dhe NATO-s.
Kjo duket e çuditshme, duke pasur parasysh se Serbia është duke negociuar anëtarësimin e saj në Bashkimin Evropian. Megjithatë, sinqerisht, pas stërvitjeve të rregullta të përbashkëta ushtarake të ushtrive serbe dhe ruse, shtimi i një komponenti informativ hibrid në këtë bashkëpunim ndërmjet Beogradit dhe Moskës ishte vetëm çështje kohe.























