Vdes shkrimtari çek Milan Kundera
Përgatiti: Muharrem Miftari/ RTKlive
Shkrimtari çek, Milan Kundera, ka vdekur në moshën 94 vjeçare. Lajmin e ka bërë të ditur Ana Mrazova, zëdhënëse e Bibliotekës “Milan Kundera”, në vendlindjen e tij, Bërno të Republikës Çeke.
Sipas shtëpisë botuese franceze Gallimard, Kundera vdiq nga një "sëmundje e gjatë" në Paris, ku ka jetuar për dekada.
Ai është konsideruar gjithmonë një kandidat serioz për çmimin Nobel.
Një nga veprat më të famshme të shkrimtarit të njohur si disident ishte “Lehtësia e padurueshme e qenies”.
Romanet më të njohura të shkrimtarit produktiv përfshirë veprën e tij të parë janë: “Pila” (1967), “Libri i të qeshurit dhe harresës” (1979), “Lehtësia e padurueshme e qenies” (1988) dhe “Festa e pakuptimësisë” (2013), etj.
Kundera u lind në vitin 1929, në Bërno të Republikës Çeke. Familja ishte e arsimuar dhe Kundera, gjithashtu filloi të studionte filozofi në Universitetin Charles, në Pragë. Megjithatë, ai studioi në Akademinë e Arteve Performuese dhe në shkollën e saj të filmit, ku studioi për regji dhe skenar. Me kalimin e kohës, ai u bë profesor në Akademi.
Si i ri, Kundera punoi si artizanal, si dhe muzikant xhaz dhe debutoi si tekstshkrues në vitet 1950.
Kundera iu bashkua Partisë Komuniste si adoleshent. Megjithatë, ai ishte aktiv në ‘Pranverën e Pragës’ në vitin 1968, kur u bënë përpjekje për të zbatuar reforma sociale dhe politike në vend.
Megjithatë, Bashkimi Sovjetik i shtypi veprimet me forcë ushtarake në gusht 1968.

Tashmë romani i parë i Kunderës “Pila” (1967) e kishte sjellë atë në konflikt me administratën: në të, disa fjali të pamenduara mirë i çojnë njerëzit në shkatërrim në një shtet totalitar.
Po ashtu edhe romani tjetër “Jeta është diku tjetër” (1969) morën vëmendje diku tjetër pas botimit të tyre dhe u përkthyen në frëngjisht.
Kur Kundera refuzoi të "rrëfente gabimet e tij politike" pas pushtimit sovjetik, ai u pushua gjithashtu nga pozicioni i tij i mësimdhënies dhe nga partia.
Vështirësitë me regjimin dhe Partinë Komuniste përfundimisht çuan në transferimin e shkrimtarit në Francë në vitin 1975. Ai humbi shtetësinë çekosllovake në 1979 dhe fitoi nënshtetësinë franceze në 1981.
Ai mori nënshtetësinë çeke vetëm në vitin 2019 së bashku me gruan e tij, Vera.
Ndërsa jetonte në Francë, Kundera ndryshoi gjuhën e tij të shkrimit dhe botoi veprat e tij në frëngjisht duke filluar nga mesi i viteve 1990.
Përveç si një disident i dëbuar nga vendi i tij, Kundera gjithashtu fitoi famë botërore në vitet 1980 si një shkrimtar i shkëlqyer. Ai është konsideruar gjithmonë një kandidat serioz për çmimin Nobel.

Romanni “Lehtësia e padurueshme e qenies”, në veçanti, u bë një bestseller ndërkombëtar dhe popullariteti i tij u rrit në vitin 1988 nga filmi hollivudian me regji të Philip Kaufman.
Veprat e Kunderës ndërthurin jetën e përditshme të njerëzve evropianë, si në lindje ashtu edhe në perëndim, me mendimet dhe ideologjitë filozofike.
Edhe në romane kombinohen historia, fiksioni dhe eseja dhe shpeshherë subjekt është vetë letërsia, si në veprën “Pavdekësia” (1988). Erotizmi dhe dashuria janë gjithashtu të theksuara në prodhim.
Tema kryesore është problemi i lirisë njerëzore, i cili bëhet më qartë i dukshëm pikërisht në totalitarizëm: kur një person nuk mund të shprehet lirshëm, ai ndikon gjithashtu – shpesh në mënyrë shkatërruese – në ndjenjat dhe marrëdhëniet e tij.
Në dekadat e fundit, veprat e Kunderës u akuzuan për mizogjini, pasi veprimet e protagonistëve meshkuj shpesh duken të nxitura nga detyrimi i dashurisë serike, tradhtisë dhe joshjes.
Gratë, nga ana tjetër, shpesh trajtohen si objekte dhe viktima të pavullnetshme. Kjo është arsyeja pse, për shembull, sipas shkrimtares feministe britanike Joan Smith, të gjitha përshkrimet e grave të Kunderës karakterizohen nga "armiqësia".
























