Von Cramon: Zhgënjyese ngecja e dialogut Kosovë-Serbi
Berianë Mustafa / RTK-Radio
Nëse Serbia nuk dëshiron të anëtarësohet në BE dhe preferon të ushqejë marrëdhëniet e saj me Rusinë, BE-ja nuk duhet ta detyrojë atë, tha eurodeputetja dhe raportuesja në Parlamentin Evropian për Kosovën, Viola von Cramon, në një intervistë për “Euractiv”.
Lidhur me procesin e vazhdueshëm të dialogut ndërmjet Kosovës dhe Serbisë që kohët e fundit ka ngecur për shkak të tensioneve në veri të Kosovës, Von Cramon tha se është zhgënjyes pasi kishte shumë shpresë për marrëveshjet e fundit se do ta kishin çuar situatën afër njohjes së qëllimit përfundimtar të Kosovës. Ajo ka folur gjithashtu edhe për fshirjen e shqiptarëve nga regjistrat e gjendjes civile në Serbinë jugore.
Von Cramon për “Euractiv” tha se më parë mendonte se Serbia kishte interes për t'u anëtarësuar në BE dhe për t'u bërë një lojtar aktiv në procesin e anëtarësimit, por ngjarjet e fundit, duke përfshirë përkeqësimin e marrëdhënieve me Kosovën, kanë hedhur dyshime për këtë.
“Një hap para njohjes përfundimtare që do të nënkuptonte që Kosova të lejohet të aplikojë për anëtarësim në të gjitha institucionet ndërkombëtare, njohjen reciproke të letërnjoftimeve dhe diplomave të shkollës së mesme… por kjo marrëveshje nuk është zbatuar”, tha ajo.
“Nuk dua të flas për dështim, por nuk ka krijuar ndonjë moment të ri. Është e vështirë të imagjinohet se jemi afër gjetjes së njohjes”, shtoi Von Cramon.
E pyetur për kritikat se Bashkimi Evropian nuk po e trajton Kosovën në mënyrë të drejtë, veçanërisht për sanksionet e fundit të BE-së kundër Prishtinës, Von Cramon e sheh situatën si më të nuancuar.
“Ajo që dëgjoj është gjithmonë një ndjenjë e përgjithshme se ne nuk e trajtojmë Serbinë njëlloj me Kosovën. Dhe mendoj se kur bëhet fjalë për pyetjet e brendshme, po, jam dakord. Mendoj se duhet të jemi shumë më të ashpër ndaj mosbërjes së reformave, reformave të brendshme, Serbia nuk ka bërë asgjë”, tha ajo.
“Duhet të jemi shumë më të sinqertë. Por kur bëhet fjalë për dialogun, në veçanti, dhe për secilin hap të vetëm… Unë nuk shoh se BE-ja ka bërë ndonjë gabim të rëndësishëm.”
Ajo shtoi se BE-ja është përpjekur shumë, por ka mungesë të vullnetit politik nga të dyja palët dhe përshkallëzimi i fundit nuk i ka ndihmuar gjërat.
“Por përshkallëzimi i fundit, veçanërisht në veri, ishte vërtet shumë i parashikueshëm. Dhe të gjithë e paralajmëruan kryeministrin Kurti që të mos vazhdojë me këtë. Dhe ai e ka bërë këtë gjithsesi.”
“Nëse nuk doni të bashkëpunoni, pavarësisht se çfarë ju këshillojnë njerëzit dhe miqtë, atëherë po, përballeni me kritika. Është kaq e thjeshtë!”, tha ajo.
Eurodeputetja Von Cramon shtoi se duhet të ketë më shumë kritika ndaj Serbisë, veçanërisht në drejtim të rrugës së saj të pranimit në BE.
Von Cramon shpjegoi se ndërsa Serbia e ka mbështetur Ukrainën duke ofruar armë dhe duke ofruar mbështetje humanitare, retorika e saj për çështjen Kosovë-Serbi sugjeron të kundërtën.
“Por kur bëhet fjalë për Kosovën, mendoj se tani është koha për të kapërcyer këtë retorikë të vjetër shumë, shumë agresive, këtë qasje të tmerrshme nacionaliste. Me këtë, ne nuk mund të punojmë së bashku në Bashkimin Evropian, nuk mund të pranojmë një vend që ende jeton në të kaluarën dhe ende jeton me këto narrativa të vjetra, "shpjegoi ajo.
Spastrimi administrativ i shqiptarëve
Në 2020, portali “Exit. Al”, një partner i “Euractiv”, ishte media e parë që publikoi gjetjet e studiueses Flora Ferati Sachsenmeir, e cila zbuloi se shqiptarët etnikë nga Lugina e Preshëvës, po fshiheshin sistematikisht dhe ilegalisht nga regjistri serb i gjendjes civile.
Raporti përfundimtar i punës së saj, i publikuar kohët e fundit, zbuloi se mbi 6,000 shqiptarëve u janë pasivizuar adresat e tyre nga rajonet jugore serbe, duke i bërë ata pa shtetësi dhe të paaftë për të blerë ose shitur prona, për të pasur qasje në arsim ose kujdes shëndetësor, për të votuar ose për të ushtruar të drejta të tjera themelore.
Hulumtimi i Feratit zbuloi se popullsia e shqiptarëve etnikë në disa rajone është ulur me mbi 70 për qind.
Siç shkruan “Euroactiv”, çështja tani ka gjetur rrugën e saj në Bruksel, pavarësisht se Komisioni Evropian ishte i vetëdijshëm për këtë çështje prej vitesh.
“Nëse Serbia nuk dëshiron të anëtarësohet në BE, ne nuk duhet ta detyrojmë atë. Ndoshta ata duan të qëndrojnë jashtë dhe të shohin se si të gjitha shtetet e tjera të Ballkanit Perëndimor anëtarësohen në BE. Është vendimi i tyre.”, ka thënë Von Cramon.
“Ndoshta duan të qëndrojnë jashtë dhe të shohin se si të gjitha shtetet e tjera të Ballkanit Perëndimor i bashkohen BE-së. Është vendimi i tyre. Por për të shtyrë në fuqi dhe për të bërë oferta tërheqëse, pse Serbia në fakt ka një interes më të madh për të punuar me Rusinë? Nuk e di!”, tha ajo.
Në temën e hulumtimit të përfunduar së fundmi mbi spastrimin etnik administrativ të shqiptarëve në komunat e Serbisë jugore, Von Cramon tha se është tepër vonë për ta përfshirë këtë në dialogun e vazhdueshëm Kosovë-Serbi të mbështetur nga BE-ja, por mund të përfshihet në negociatat e Beogradit me BE-në.
“Mendoj se tani është shumë vonë… Me sa kuptova, nuk mund të përfshihet në dialog, por patjetër duhet të vendoset më lart në agjendën e bisedimeve të anëtarësimit,” tha ajo.
“Tani ne mund ta shtyjmë Komisionin Evropian për këtë. Deri më tani kishim copëza, disa të dhëna aty-këtu dhe dëshmi anekdotike nga vizitat në terren dhe ndërkombëtare… Tani kemi informacion shumë të detajuar se si qeveria serbe diskriminoi në mënyrë shumë sistematike, pakicat shqiptare, " ajo tha.
Kjo, tha Von Cramon, tregon se duhet të përfshihet në raundin e ardhshëm të bisedimeve të pranimit dhe të përfshihet në grupin për sundimin e ligjit.
Për sa i përket vizitave të saj në Luginën e Preshevës, Von Cramon shpjegoi se nuk kishte asnjë investim - qoftë vendas apo të huaj, një kontrast i fortë me pjesën tjetër të Serbisë që është zhvilluar.
Eurodeputetja shpjegoi gjithashtu se ndërsa në të kaluarën kishte një shumicë shumë të qartë dhe të gjerë shqiptare, “tani është gjithnjë e më e vështirë për pakicat shqiptare që të mbajnë njerëzit në rajon”.
“Ne shohim se ka shumë pabarazi ekonomike, sociale dhe politike. Njerëzit ndihen mjaft të shkëputur nga qendra; ata ndihen mjaft të shkëputur nga burimet financiare dhe mundësitë e punësimit,” tha eurodeputetja dhe raportuesja në Parlamentin Evropian për Kosovën, Viola von Cramon, në një intervistë për “Euractiv”.























