Serbia tani është bërë bazë kyçe e inteligjencës së Moskës
Afet Bela|RTKLive
Më 19 nëntor 2025, institucionet e Bashkimit Evropian shpërndanë një alarm të sigurisë kibernetike me prioritet të lartë. Ai paralajmëronte se një fushatë spear-phishing, që imiton Konferencën e Sigurisë së Beogradit 2025, po synonte zyrtarë në të gjithë BE-në dhe Amerikën e Veriut.
Igor Bandoviq, Drejtor, Qendra e Beogradit për Politikë të Sigurisë, në një shkrim të publikuar në European Western Balkans, shkrun se një domain i rremë regjistrimi i ridrejtonte marrësit drejt një faqeje të falsifikuar hyrjeje të Microsoft-it, e aftë të instalonte qasje të kontrolluar nga sulmuesit në llogari zyrtare. Zyrtarët e BE-së u shënjestruan për një arsye: angazhimin e tyre me rrjetet demokratike dhe të shoqërisë civile në Serbi.
"Ajo që institucionet e BE-së ende nuk e dinin ishte se e njëjta infrastrukturë dhe taktika po përdoreshin tashmë brenda Serbisë. Nga tetori 2024 deri në fund të vitit 2025, Qendra e Beogradit për Politikë të Sigurisë (BCBP) iu nënshtrua një operacioni të vazhdueshëm spiunazhi kibernetik. Sulmuesit, duke përdorur kredenciale VPN të komprometuara, hynë në komunikime të brendshme, skedarë kërkimorë të ndjeshëm dhe korrespondencë me partnerë evropianë dhe amerikanë", shkruan ai.
Sipas tij, hetuesit forenzikë regjistruan më shumë se 28.000 hyrje të paautorizuara në vetëm dy muaj.
"Dy grupe hakerësh u identifikuan pas ndërhyrjes: “Midnight Blizzard”, i lidhur me Shërbimin e Inteligjencës së Jashtme të Rusisë (SVR), dhe “Forest Blizzard”, i lidhur me Shërbimin e Inteligjencës Ushtarake (GRU). Metodat e tyre përputheshin me ato të përshkruara në alarmin e BE-së. Ky nuk ishte krim kibernetik. Ishte një operacion hibrid i koordinuar që synonte si institucionet e BE-së ashtu edhe shoqërinë civile serbe. Këto ndërhyrje u zhvilluan paralelisht me mobilizimin qytetar më të madh në Serbi në dekada. Pas shembjes fatale të një strehe të rindërtuar të stacionit hekurudhor në Novi Sad në nëntor 2024, protestat u përhapën në të gjithë vendin duke kërkuar përgjegjësi. Lëvizja kulmoi më 15 mars 2025, gjatë tubimit publik më të madh në historinë moderne të Serbisë. Atë ditë, demonstruesit u ekspozuan ndaj një pajisjeje akustike me intensitet të lartë, e aftë të shkaktonte panik, çorientim dhe dëmtime fizike', shkruan ai.
Më shumë se 3000 dëshmi të qytetarëve u mblodhën pas incidentit. Më vonë atë muaj, Gjykata Evropiane e të Drejtave të Njeriut nxori një masë të përkohshme urgjente që kërkonte nga autoritetet serbe të sqaronin se çfarë pajisjeje ishte përdorur dhe të mbronin integritetin fizik të protestuesve. Qeveria mohoi përdorimin e një pajisjeje të tillë dhe refuzoi verifikimin e pavarur.
"Ndërsa presioni publik rritej, reagimi i Serbisë zbuloi një problem më të thellë. Në vend që të niste një hetim të besueshëm vendor, qeveria njoftoi në prill 2025 se kishte kërkuar nga Shërbimi Federal i Sigurisë së Rusisë (FSB) të kryente një “hetim” mbi përdorimin e pretenduar të “topit zanor”. Një shërbim i huaj sigurie u ftua të vlerësonte një shkelje të mundshme të të drejtave të njeriut të kryer kundër qytetarëve serbë. Zyrtarët serbë më pas cituan përfundimet e FSB-së për të hedhur poshtë akuzat, duke e trajtuar një shërbim inteligjence rus si arbitër neutral, ndërsa injoruan thirrjet për transparencë nga institucionet vendase, shoqëria civile dhe organet evropian", shkruan ai.
Sipas tij, zhvillimet rajonale shtuan së shpejti një tjetër shtresë. "Në verën e vitit 2025, autoritetet moldave publikuan pamje video dhe dëshmi duke pretenduar se disa lokacione në Serbinë Perëndimore ishin përdorur si vende trajnimi për qytetarë moldavë përpara zgjedhjeve parlamentare në Moldavi. Sipas policisë moldave, pjesëmarrësit ishin trajnuar në komunikime radio dhe taktika të tjera në ambiente të përshkruara si kampe të stilit ushtarak, të organizuara gjoja me mbështetje ruse. Ndërsa shtrirja e plotë mbetet e diskutueshme, presidenti serb Aleksandar Vuçiç konfirmoi në shtator 2025 se tre shtetas rusë kishin qenë të pranishëm në një kamp pranë Loznicës — pranimi i parë zyrtar i përfshirjes ruse në aktivitete të tilla në territorin serb", tha ai.
Në këtë sfond, Shërbimi i Inteligjencës së Jashtme të Rusisë kaloi një vijë kritike. "Në një deklaratë publike të lëshuar në shtator 2025, SVR akuzoi Bashkimin Evropian për orkestrimin e trazirave në Serbi dhe përmendi shprehimisht media të pavarura serbe si aktorë kyç në përgatitjet për një “Euromaidan serb”. Sipas deklaratës, “trazirat aktuale në Serbi, me pjesëmarrjen aktive të të rinjve, janë kryesisht produkt i aktiviteteve subversive të Bashkimit Evropian dhe shteteve të tij anëtare”, që gjoja synojnë vendosjen e një udhëheqjeje “të bindur dhe besnike ndaj Brukselit”. SVR shkoi më tej, duke renditur organizata specifike mediatike dhe aktorë të shoqërisë civile të akuzuar për marrje financimi të huaj për të përfunduar atë që e quajti hapur një “Maidan serb”. Rëndësia e këtyre deklaratave qëndronte jo vetëm në përmbajtjen e tyre, por edhe në reagimin e Beogradit. Autoritetet serbe nuk e refuzuan ndërhyrjen e një shërbimi të huaj inteligjence në jetën politike të brendshme. Përkundrazi, presidenti falënderoi publikisht SVR-në për “informacionin” e saj, pa prova, pa mbikëqyrje parlamentare apo rishikim institucional. Një shërbim i huaj inteligjence akuzoi mediat vendase për veprimtari subversive — dhe shteti serb e pranoi atë kornizë", tha ai.
Duke shtuar se kjo narrativë u jehonua më vonë nga presidenti rus Vladimir Putin. "Duke folur në Klubin e Diskutimit Valdai në Soçi në tetor 2025, Putin pretendoi se shërbimet ruse të inteligjencës kishin konfirmuar përpjekje nga vendet perëndimore për të organizuar një “revolucion me ngjyra” në Serbi, duke deklaruar shprehimisht se ishte dakord me presidentin Aleksandar Vuçiç dhe duke paralajmëruar se ata që mobilizonin protestat e të rinjve synonin t’i shkaktonin “vuajtje të reja” popullit serb. Drejtori i SVR-së, Sergei Naryshkin, e personalizoi këtë narrativë në dhjetor 2025. Ai deklaroi publikisht se shërbimi i tij kishte “ndihmuar presidentin Vuçiç gjatë një krize politike akute”, duke i paraqitur protestat masive si fazën hapëse të një përpjekjeje destabilizuese të orkestruar nga Perëndimi. Përtej operacioneve të inteligjencës, Naryshkin ka mbikëqyrur gjithashtu zgjerimin e infrastrukturës historike dhe ideologjike të Rusisë në Serbi, përfshirë hapjen e një dege të Shoqërisë Historike Ruse — një institucion i ngarkuar shprehimisht me formësimin e narrativave historike dhe identitetit politik në përputhje me prioritetet e Kremlinit. Të marra së bashku, këto episode ilustrojnë një model të qartë të represionit të deleguar dhe zhvendosjes autoritare jashtë vendit. Detyra politikisht të ndjeshme dhe ligjërisht të rrezikshme — nga vlerësimi i dhunës policore deri te përcaktimi i kërcënimeve të brendshme — po delegohen gjithnjë e më shumë te aktorë sigurie jo-evropianë. Arkitektura formale e anëtarësimit në BE mbetet në fuqi, por thelbi i qeverisjes, llogaridhënies dhe menaxhimit të krizave po eksternalizohet", shkruan ai.
Ai shkrun se Brukseli ka filluar të regjistrojë pasojat. "Në tetor 2025, Parlamenti Evropian miratoi rezolutën e tij më të fundit për Serbinë, duke paralajmëruar për regres demokratik, presion mbi mediat e pavarura dhe shoqërinë civile, si dhe shqetësime të pazgjidhura të sigurisë. Dështimi i Serbisë për të hapur Klasterin 3 e përforcoi atë vlerësim. Gjatë vizitës së saj në Beograd në tetor 2025, presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen e shprehu qartë dilemën: Serbia duhet të zgjedhë mes demokracisë dhe autokracisë. Ndërsa Komisioni për Punë të Jashtme i Parlamentit Evropian përgatitet të vizitojë Serbinë javën e ardhshme, koha ka rëndësi edhe për një arsye tjetër. Ekziston një supozim i kundërshtueshëm — i mbështetur nga modeli i përshkruar më sipër — se shërbimet ruse të sigurisë mund të kërkojnë të depërtojnë ose të instrumentalizojnë segmente të lëvizjeve shoqërore që më parë kanë sfiduar regjimin, përfshirë mobilizimin studentor. Kjo nuk e zvogëlon legjitimitetin e atyre lëvizjeve, por thekson një tipar të mirë-dokumentuar të operacioneve hibride: përpjekjen për të kapur, ridrejtuar ose përçarë energjinë e vërtetë qytetare për të dobësuar koalicionet pro-evropiane nga brenda", tha ai.
Në këtë kontekst, sipas tij, BE-ja duhet të shkojë përtej vëzhgimit pasiv dhe të mbështesë aktivisht konsolidimin dhe qëndrueshmërinë e një alternative politike evropiane ekzistuese dhe të vërtetë në Serbi.
"Dëshmitë sugjerojnë se regjimi aktual qeverisës i mungon një angazhim i sinqertë politik dhe i bazuar në vlera ndaj Evropës. Angazhimi i tij me BE-në funksionon kryesisht si një instrument taktik për mbijetesën e regjimit, ndërsa varësitë reale të sigurisë, narrativës dhe menaxhimit të krizave zhvendosen diku tjetër. Duke bërë arbitrazh mes fuqive të jashtme vetëm për të qëndruar në pushtet, udhëheqja e Serbisë po e shtyn vendin drejt nënshtrimit strategjik — duke e mbyllur atë në varësi nga një aktor i jashtëm i pamëshirshëm dhe anti-evropian, ndikimi i të cilit rritet ndërsa hapësira demokratike tkurret. Ndërhyrja hibride nuk kërkon aleanca formale. Ajo lulëzon kur tolerohet paqartësia dhe shtyhet llogaridhënia. Serbia e ka kaluar tashmë këtë prag. Pyetja tani është nëse Evropa do të vazhdojë ta trajtojë këtë si një pikë të verbër — apo më në fund do ta pranojë se një vend kandidat për BE po vepron si bazë e inteligjencës së Moskës në zemër të kontinentit dhe do të bëjë diçka për këtë", shkruan ai në opinionin e publikuar në European Western Balkans.























