27 vjet nga bombardimet e NATO-s, kthesa vendimtare për Kosovën|Video
Visar Shatrolli|RTK
Sot shënohet përvjetori i 27-të i nisjes së bombardimeve të NATO-s mbi caqet ushtarake dhe policore serbe në ish-Jugosllavi, me qëllim ndaljen e dhunës së forcave serbe ndaj shqiptarëve në Kosovë. Fushata ajrore, që zgjati 78 ditë, shënoi një kthesë të madhe historike. Sulmi ajror i vitit 1999 ishte hera e parë dhe e vetme që NATO përdori forcën ushtarake pa miratimin e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara. Rreth një mijë avionë operuan nga bazat ajrore në Itali dhe Gjermani, si dhe nga aeroplanmbajtëset e vendosura në Detin Adriatik.
Lufta e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës përballë Serbisë, e cila kishte shkaktuar konflikte të njëpasnjëshme në Ballkan, më 24 mars të vitit 1999 mori një dimension tjetër.
Lajmi mori dhenë në 24 mars 1999, ora 19:45. Aleanca Veriatlantike filloi bombardimet kundër Serbisë.
Nga toka, ajri dhe uji, bazat ushtarake dhe objektet strategjike serbe u goditën, duke pësuar shkatërrime brenda dhe jashtë Serbisë.
Ishte Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Javier Solana, i cili autorizoi sulmet ajrore, fushatë kjo që shënoi përdorimin e parë të forcës ushtarake nga NATO pa miratimin e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara.
Në Kosovë kishin zbarkuar ushtarakë, policë dhe paramilitarë serbë, të cilët shkatërronin, vrisnin, masakronin dhe dëbonin një popull të tërë, duke synuar zhdukjen e tij.
Reçaku ishte një nga mizoritë më të tmerrshme, një krim që mbante vulën e Serbisë dhe që detyroi edhe faktorin ndërkombëtar të deklaronte hapur se në Kosovë, Serbia e udhëhequr nga Millosheviqi po kryente gjenocid.
“Sot qëndrojmë së bashku kundër atyre që shkaktuan këtë krim, këtë krim kundër njerëzimit”, tha William Walker, ish-ambasador i OSBE-së.
Rasti i fundit që iu dha kryekriminelit Sllobodan Millosheviq ishte takimi i fundit që diplomati amerikan Richard Holbrooke pati me të në mars të vitit 1999, duke i kërkuar të pranonte Marrëveshjen e Rambujesë.
Refuzimi i kushteve të kërkuara ishte arsye vendimtare për nisjen e bombardimeve kundër Serbisë.
Fushata përfshiu rreth 1.000 avionë që operuan nga bazat ajrore në Itali dhe Gjermani, si dhe nga aeroplanmbajtëset e vendosura në Detin Adriatik.
Avionët kryen mbi 38 mijë fluturime, nga të cilat 10.484 ishin sulmuese, pa asnjë fatalitet në mesin e aleatëve. U shkatërruan depot dhe fabrikat e armëve në Beograd, Nish dhe Novi Sad. Dëme të rënda pësuan edhe kazerma dhe njësi ushtarake në Serbi, Mal të Zi dhe Kosovë, si dhe sistemet e komandës dhe kontrollit, mbrojtjes ajrore, si dhe infrastruktura e energjisë dhe komunikimit.
Presidenti i atëhershëm amerikan, Bill Clinton, deklaroi se nëse Millosheviqi nuk ishte i gatshëm të bënte paqe, atëherë ata ishin të gatshëm t’i kufizonin aftësitë e tij për të bërë luftë kundër kosovarëve.
“Ne kemi vepruar për të shmangur zgjerimin e luftës dhe për të çaktivizuar mundësinë e përhapjes së saj në zemër të Evropës, një luftë që ka shpërthyer dy herë më parë gjatë këtij shekulli duke sjellë pasoja katastrofike", tha Bill Clinton, ish-president i SHBA-ve. Në vitin 1989, lideri i Serbisë, Sllobodan Millosheviq, i njëjti që nisi luftërat në Bosnje dhe Kroaci dhe lëvizi drejt Sllovenisë në dekadën e fundit, ua hoqi autonominë qytetarëve të Kosovës. Atyre iu ndalua të flisnin gjuhën e tyre, të arsimoheshin dhe të jetonin jetën e përditshme”, tha Bill Clinton, ish-president i SHBA-ve.
Bombardimet 78-ditore të NATO-s i dhanë fund brutalitetit, masakrave dhe spastrimit etnik që Serbia synonte në Kosovë.
Marrëveshja e Kumanovës, më 9 qershor 1999, shënoi përfundimin e fushatës së NATO-s dhe kapitullimin e Millosheviqit. Serbia kishte 11 ditë kohë t’i tërhiqte rreth 40 mijë forca nga Kosova.
Më 12 qershor filloi dislokimi i KFOR-it, misioni paqeruajtës i udhëhequr nga NATO, që fillimisht përbëhej nga rreth 50 mijë trupa nga 33 vende të botës.
Rreth 800 mijë shqiptarë të dëbuar u kthyen në Kosovë. Ndërkohë, lufta përfundoi me rreth 13 mijë të vrarë dhe mijëra të zhdukur, për një pjesë të të cilëve edhe sot, pas 27 vitesh, nuk dihet asgjë.























