Carnegie Moscow Center: Sa kanë frikë rusët nga luftërat?
Që nga viti 2018, militarizimi ka pushuar së mobilizuari qytetarët rusë për të mbështetur autoritetet. Rusët, veçanërisht të rinjtë, nuk kanë nevojë për luftë. Me një fjalë, para se të kryhet një operacion sulmues, ndoshta duhet menduar se kush do të luftojë me çfarë entuziazëm dhe deri në çfarë mase faza e nxehtë e luftës do të mobilizojë qytetarët që të mblidhen rreth Putinit.
Me sa duket, kjo shkallë do të jetë zero në rastin më të mirë.
A do ta sulmojë Putini Ukrainën? Pikërisht në këtë formë kjo pyetje është bërë më e shpeshta ditët e fundit dhe me gjithë uljen e tensionit pas takimit të presidentëve të Shteteve të Bashkuara dhe Rusisë, kjo pyetje ende nuk është hequr nga rendi i ditës, jo vetëm një ditë - javë dhe muaj, dhe ndoshta edhe me vite.
Por kjo është një pyetje nga lart-poshtë - nga këndvështrimi i vendimmarrësve, racionalisht ose emocionalisht. Si do ta perceptojnë fazën e nxehtë të luftës ata që janë mësuar me faktin se ajo vazhdon prej shumë vitesh në versionet hibride të informacionit dhe propagandës? Këta që janë më poshtë po konsumojnë informacion, fatmirësisht jo akoma në llogore, por në divane? Këta janë, qytetarët e zakonshëm të Rusisë.
Kërcënimet me shumicë dhe pakicë
Studimi i vitit 2015 “A duan rusët luftë?” Tregoi se në shoqërinë e sotme të urbanizuar, ideja e një lufte të vërtetë të madhe perceptohet pa entuziazëm. Për më tepër, ato armiqësi që po kryhen ose u kryen në territore, për shembull, Siri ose Ukrainën lindore, nuk u vlerësuan - dhe nuk vlerësohen tani - si reale.
Si shembull është rasti kur veprimet ushtarake në Donbass në 2014 në sfondin e “kapjes triumfuese” të Krimesë u perceptuan pozitivisht. Megjithatë, sapo u bë e qartë se Donbass dhe Luhansk janë në mënyrë delikate, një format paksa i ndryshëm i një operacioni ushtarak, shumë më i përgjakshëm dhe shkatërrues, opinioni publik kaloi në një pozicion standard mbrojtës, duke vendosur një bllok psikologjik: “Rusia nuk ka asgjë për të bëj me të, fajin e ka për viktimat njerëzore e kanë vendet tjera, por në përgjithësi nuk ka luftë.”
Ngritja e paprecedentë patriotike e 2014-ës funksionoi si një kompensim simbolik për problemet socio-ekonomike të shfaqura për disa vite. Rusët blenë me dëshirë kërcënimet reale dhe të perceptuara të shitura nga shteti me shumicë dhe pakicë, dhe vlerësuan çdo veprim ushtarak të kryer nga Rusia e Putinitsi të drejtë, mbrojtës dhe/ose parandalues.
Luftërat vazhduan në një lloj sfondi rutinë - televizori nuk përcillte erën e barutit, pluhurin e ndërtimit nga shtëpitë e shkatërruara, argjilën e llogoreve, djersën dhe gjakun. Militarizimi i retorikës zyrtare dhe autoriteti në rritje i ushtrisë, i cili ka kaluar presidentin në listën e institucioneve të besueshme, konsolidoi “konsensusin e Krimesë”.
Megjithatë që nga viti 2018, një pjesë e konsiderueshme e parametrave sociologjikë filluan të ndryshojnë: tubimi rreth flamurit u shua. Nëse në vitin 2014 rreth 26% e të anketuarve besonin se Rusia është “e rrethuar nga armiq nga të gjitha anët”, atëherë në vitin 2020 këtë mendim e ndajnë vetëm 16% e të anketuarve. Gjatë të njëjtës periudhë, pjesa e rusëve që besojnë se është e kotë të kërkosh armiq sepse “rrënja e së keqes është në gabimet e tyre” u rrit nga 17% në 25% gjatë së njëjtës periudhë.
Konsensusi për Krimenë dhe fuqia simbolike e institucioneve shtetërore mbeti, por humbi rëndësinë e tij mobilizuese. Lufta ka pushuar së kënduari, ka filluar të trembë.
Ne kemi frikë - dhe kemi frikë
Rusi mesatar është i lodhur nga vetë-mashtrimi - ajo që gjëmohet diku nuk na shqetëson. Diskursi për luftë pak a shumë është ky: “nëse ka luftëra, atëherë le të mblidhet një ushtri profesionale për një fushatë, ne i besojmë, por pa djalin tonë - ai ende duhet të mbarojë kolegjin, dhe pastaj të kërkojë punë, dhe ne përgjithësi jemi me pushime në det, çfarë lufte?”
Konformisti rus, natyrisht, është një individ militant, por ky është luftarak i emisioneve televizive propagandistike ose gjuhës së urrejtjes në rrjetet sociale. Asnjë konformist nuk dëshiron një luftë të madhe; rekrutimi në llogore nuk përfshihet në kontratën sociale, madje edhe në kushtet e përshpejtimit të inflacionit dhe stagnimit të të gjithë treguesve makroekonomikë që kanë rëndësi mikroekonomike kur bëhet fjalë për degradimin e komponentit social të jetës së përditshme.
Propaganda shtetërore ka shtypur pedalin e mobilizimit dhe në vend të mobilizimit, lind frika e luftës dhe jo vetëm një luftë, por një katastrofë botërore. Në fund të vitit 2018, 56% e të anketuarve pranuan ekzistencën e një kërcënimi ushtarak nga vende të tjera. Këtë vit, frika e një lufte botërore është rritur në qiell - ajo është vendosur fort në vendin e dytë në listën e shqetësimeve të rusëve. Nga rruga, paralelisht, kthesat e frikës nga një shtrëngim i regjimit politik, shtypjet masive dhe arbitrariteti i autoriteteve janë rritur - autoritarizimi i regjimit politik rus nuk kaloi pa u vënë re.
Ndarja e ndërgjegjes
Është simptomatike që përkeqësimi i ndjenjës publike shkoi paralelisht me rënien apo stagnimin e vlerësimeve të presidentit dhe qeverisë në tërësi. Viti 2018 doli të ishte një vit historik në këtë kuptim. Në një masë të madhe, disponimi i rusëve u ndikua nga reforma e pensioneve, e cila shkeli kontratën klasike sociale të Putinit: ju na ushqeni dhe mos prekni përfitimet tona sociale të sovjetizuara, ne votojmë për ju dhe nuk na interesojnë shkurtimet dhe ryshfetet tuaja. Indiferenca qytetare, e shprehur në ritmet e larta të votimit për personin e parë në vitin 2018, nga autoritetet u gabua si merita e së tashmes dhe jo besimi indiferent e simbolik.
Pandemia vetëm konfirmoi dualitetin e qëndrimit masiv ndaj pushtetit: ne mbështesim simbolet - stemën, flamurin, himnin, Putinin si simbole të madhështisë sonë gjeopolitike dhe të gjitha llojet e madhështisë përsëri, por nuk u besojmë nismave dhe veprimeve specifike të autoritetet e niveleve të ndryshme. Pakënaqësia e shurdhër me situatën shpërtheu edhe gjatë zgjedhjeve parlamentare në dukje të suksesshme në 2021 - qytetarët e irrituar filluan të votojnë për komunistët si një alternativë abstrakte ndaj qeverisë ekzistuese.
Së fundi për një aspekt tjetër të problemit. Sigurisht, kur bëhet fjalë për një luftë të nxehtë, nënkuptojmë betejën me Ukrainën (edhe nëse do të thotë NATO, Shtetet e Bashkuara, Perëndimi). Sigurisht, në rast lufte, propaganda shtetërore do të bindë shumicën e rusëve se kjo është e nevojshme dhe ne në fakt po “çlirojmë” popullin vëllazëror ukrainas nga një fuqi e huaj (të cilën, megjithatë, ai vetë e zgjodhi në zgjedhje të lira.) Kjopërkundër faktit se edhe në vitin 2021, kur Shtetet e Bashkuara dhe Ukraina janë armiqtë kryesorë, 23% e rusëve besojnë se është e nevojshme të jetosh me Ukrainën në një mënyrë fqinjësore, miqësore, por me kufij dhe viza, si me çdo vend tjetër (ndërsa vetëm 17% mbështesin bashkimin një shtet).
Lufta është një biznes i ri dhe tërheqës. Por 66% e rusëve në grupmoshën 18-24 vjeç kanë një qëndrim të mirë ose shumë të mirë ndaj Ukrainës. Kjo në sfondin e ukrainasit dhe dominimit të ideologemës “në frontin perëndimor-pa ndryshim” (në kuptimin që kundërshtarët po na sulmojnë, dhe ne po mbrohemi), e cila nuk ndalet për asnjë ditë në televizionin shtetëror.
Me një fjalë, para se të kryhet një operacion sulmues, ndoshta duhet menduar se kush do të luftojë me çfarë entuziazëm dhe deri në çfarë mase faza e nxehtë e luftës do të mobilizojë qytetarët që të mblidhen rreth Putinit. Me sa duket, kjo shkallë do të jetë zero në rastin më të mirë.























