Trump u thotë protestuesve iranianë se ‘ndihma është rrugës’
Reuters
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, u bëri thirrje të martën iranianëve të vazhdojnë protestat dhe të mbajnë mend emrat e atyre që i abuzojnë, duke thënë se ndihma është rrugës, ndërsa establishmenti klerikal i Iranit po forconte shtypjen ndaj demonstratave më të mëdha të viteve të fundit.
Irani nga ana e tij akuzoi Trumpin se po nxit destabilizim politik dhe dhunë.
“Iranianë patriotë, VAZHDONI PROTESTAT – MERRNI NË KONTROLL INSTITUCIONET TUAJA!!!… NDIHMA ËSHTË RRUGËS”, ka shkruar Trump në Truth Social, pa sqaruar se çfarë ndihme nënkuptonte.
Ai tha se kishte anuluar të gjitha takimet me zyrtarë iranianë deri sa të ndalej “vrasja e pakuptimtë” e protestuesve dhe, në një fjalim të mëvonshëm, u tha iranianëve të “ruajnë emrat e vrasësve dhe abuzuesve… sepse do të paguajnë një çmim shumë të madh.”
Një zyrtar iranian tha se rreth 2,000 persona ishin vrarë, hera e parë që autoritetet japin një shifër të përgjithshme të viktimave nga më shumë se dy javë trazirash mbarëkombëtare.
Grupi i të drejtave të njeriut me bazë në SHBA, HRANA, tha se nga 2,003 vdekje të konfirmuara prej tij, 1,850 ishin protestues. Ai raportoi se 16,784 persona ishin ndaluar, një rritje e ndjeshme krahasuar me shifrën e së hënës.
I pyetur se çfarë nënkuptonte me “ndihma është rrugës”, Trump u tha gazetarëve se do të duhej ta kuptonin vetë. Ai ka thënë se veprimi ushtarak është ndër opsionet që po shqyrton për të ndëshkuar Iranin për shtypjen.
“Vrasjet duket se janë të konsiderueshme, por ende nuk e dimë me siguri,” tha Trump pas kthimit në zonën e Uashingtonit nga Detroiti, duke shtuar se do të dinte më shumë pasi të merrte një raport të martën në mbrëmje për protestat në Iran. “Do të veprojmë në përputhje me rrethanat,” tha ai.
Departamenti i Shtetit i SHBA-së u bëri thirrje të martën qytetarëve amerikanë të largohen menjëherë nga Irani, përfshirë rrugët tokësore përmes Turqisë ose Armenisë.
IRANI FAJËSON SHBA-NË DHE IZRAELIN
Autoritetet iraniane kanë akuzuar më herët SHBA-në dhe Izraelin se po nxisin trazirat.
Në përgjigje të postimit të Trumpit se “ndihma është rrugës”, ambasadori i Iranit në OKB, Amir Saeid Iravani, tha se presidenti amerikan po nxit dhunë, po kërcënon sovranitetin dhe sigurinë e vendit dhe po kërkon destabilizimin e qeverisë.
“Shtetet e Bashkuara dhe regjimi izraelit mbajnë përgjegjësi të drejtpërdrejtë dhe të pamohueshme ligjore për humbjen pasuese të jetëve të civilëve të pafajshëm, veçanërisht të rinjve,” shkroi ai në një letër drejtuar Këshillit të Sigurimit të OKB-së të martën.
Rusia dënoi të martën “ndërhyrjen e jashtme subversive” në politikën e brendshme të Iranit, duke thënë se çdo përsëritje e sulmeve amerikane të vitit të kaluar do të kishte “pasoja katastrofike” për Lindjen e Mesme dhe sigurinë ndërkombëtare.
Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araqchi, tha të hënën se kishte vazhduar komunikimin me të dërguarin special të SHBA-së, Steve Witkoff, dhe se Teherani po studionte idetë e propozuara nga Uashingtoni.
TRUMP PARALAJMËRON KUNDËR ÇDO EKZEKUTIMI
Në një intervistë për CBS News, Trump u zotua për “veprim shumë të fortë” nëse Irani fillon të varë protestues, por sërish pa dhënë detaje. “Nëse i varin, do të shihni disa gjëra,” tha Trump.
Sipas Shoqërisë Iraniane për të Drejtat e Njeriut me bazë në Norvegji, varjet janë të zakonshme në burgjet iraniane.
Hengaw, një grup iranian kurd për të drejtat e njeriut, raportoi se një burrë 26-vjeçar, Erfan Soltani, i arrestuar në lidhje me protestat në qytetin Karaj, do të ekzekutohet të mërkurën. Autoritetet i kishin thënë familjes se dënimi me vdekje ishte përfundimtar, tha Hengaw, duke cituar një burim pranë familjes.
Reuters nuk arriti ta konfirmojë në mënyrë të pavarur raportin dhe media shtetërore nuk ka raportuar deri tani për dënime me vdekje.
Kufizimet e komunikimit, përfshirë një ndërprerje të internetit, kanë penguar rrjedhën e informacionit në Iran. OKB-ja tha se shërbimi telefonik ishte rikthyer, por interneti ende përballej me kufizime.
Holistic Resilience, një organizatë amerikane që punon për zgjerimin e aksesit në informacion në shoqëri represive ose të mbyllura, tha të martën se shërbimi i internetit satelitor Starlink i miliarderit Elon Musk ishte tashmë i disponueshëm falas në Iran.
Trazirat, të nxitura nga kushtet e rënda ekonomike, kanë përbërë sfidën më të madhe të brendshme për sundimtarët e Iranit për të paktën tre vjet dhe kanë ardhur në një kohë presioni ndërkombëtar në rritje pas sulmeve izraelite dhe amerikane vitin e kaluar.
Presidenti amerikan njoftoi të hënën tarifa importi 25% për produktet nga çdo vend që bën biznes me Iranin – një eksportues i madh nafte. Kina, e cila blen pjesën më të madhe të eksporteve të naftës së Iranit, e kritikoi menjëherë masën.
NUK KA SHENJA ÇARJEJE
Protestat nisën më 28 dhjetor për shkak të rënies së vlerës së monedhës dhe janë shndërruar në demonstrata më të gjera dhe thirrje për rrëzimin e establishmentit klerikal.
Autoritetet iraniane kanë ndjekur një qasje të dyfishtë, duke shtypur protestat ndërsa njëkohësisht i quajnë legjitime protestat për problemet ekonomike. Deri tani nuk ka shenja çarjeje në elitën e sigurisë që mund të rrëzojë sistemin klerikal në pushtet që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979.
Britania, Franca, Gjermania dhe Italia thirrën ambasadorët iranianë në shenjë proteste ndaj shtypjes.
“Numri në rritje i viktimave në Iran është i tmerrshëm,” shkroi në X presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen.
Duke nënvizuar pasigurinë ndërkombëtare për atë që vjen më pas në Iran, një nga fuqitë dominuese në Lindjen e Mesme për dekada, kancelari gjerman Friedrich Merz tha se besonte se qeveria do të binte.
“Mendoj se tani po dëshmojmë ditët dhe javët e fundit të këtij regjimi”, tha ai, duke shtuar se nëse duhet të mbajë pushtetin përmes dhunës, “atëherë është efektivisht në fund.”























