Pikëpamja e Washingtonit: Presidenti Joe Biden kthehet në Ballkan

Pikëpamja e Washingtonit: Presidenti Joe Biden kthehet në Ballkan

Shkruan: Janusz Bugajski

Një presidencë e Joe Biden mund të thellojë përfshirjen e Amerikës në zgjidhjen e konflikteve të zgjatura në Ballkanin Perëndimor. Ndërsa presidenca e Trump ishte përqendruar kryesisht në simbolikën dhe marrëdhëniet me publikun, një presidencë e Biden ka më shumë të ngjarë të ndeshet me përmbajtjen dhe të vendosë disa përparësi të arritshme. Biden përfiton nga vitet e përfshirjes së drejtpërdrejtë në rajon, si Kryetar i Komitetit të Marrëdhënieve me Jashtë të Senatit dhe si Zëvendës President i SHBA. Ai mbështeti fuqimisht ndërhyrjen ushtarake për të ndaluar luftërat anti-civile dhe gjenocidin në Bosnjë-Hercegovinë dhe Kosovë. Djali i tij Beau Biden, një veteran i Ushtrisë Amerikane, shërbeu në Kosovë me Departamentin e Drejtësisë të SH.B.A.-së për të ndihmuar trajnimin e prokurorëve dhe gjykatësve vendas.

Mbi të gjitha, një fitore e Biden do të shmangë pasojat e mundshme negative të një mandati të dytë të Trump. Retorika dhe veprimet e Trump kanë inkurajuar nacionalizmin etnik, të djathtën radikale dhe skepticizmin e BE-së në të gjithë Evropën. Aleksandr Vuçiq dhe Milorad Dodik miratuan hapur rizgjedhjen e Trump dhe nxitën serbët që jetojnë në SH.B.A. të votojnë për të. Dodik madje e përshkroi Biden si një "urrejtës serb". Të dy ata tani do të përpiqen të qetësojnë administratën e ardhshme të SH.B.A.-së dhe mund të rezultojnë më pak të sigurt në bllokimin e zgjidhjeve politike në Bosnjë-Hercegovinë dhe me Kosovën.

Nën Biden, Ballkani dhe arenat e tjera të politikës së jashtme do të depolitizohen dhe trajtohen nga të emëruar të moshuar dhe profesionistë të karrierës në Departamentin e Shtetit të SHBA dhe agjencitë e tjera qeveritare. Politika ballkanike do të përfitojë gjithashtu nga rindërtimi i marrëdhënieve me Bashkimin Evropian, një politikë ndaj së cilës Biden tashmë ka shprehur angazhimin e tij, veçanërisht pasi Trump u distancua nga udhëheqësit e BE dhe tjetërsoi Berlinin, Parisin dhe kryeqytetet e tjera.

Politika aktuale e sigurisë së NATO-s, e zhvilluar pas pushtimit të Rusisë në Ukrainë, do të vazhdojë nën Biden. Është dizajnuar për të rritur gatishmërinë e mbrojtjes dhe për të forcuar frontin lindor të NATO-s. Këto politika nuk u hartuan nga Trump, por nga anëtarët kompetentë të ekipit të tij të sigurisë kombëtare, duke përfshirë disa sekretarë të shtetit dhe mbrojtjes. Të emëruarit e Biden do të qëndrojnë të përkushtuar në forcimin e aleancës së NATO-s. Që nga puna e tij në Senatin e SHBA, vetë Biden ka qenë një ithtar i vazhdueshëm i zgjerimit të NATO-s dhe mbrojtjes së aleatëve evropianë. Partnerëve të NATO-s, veçanërisht Ukrainës dhe Gjeorgjisë, duhet t'u sigurohen gjithashtu mjetet ushtarake për të parandaluar agresionin e Moskës.

Në rivendosjen e rolit të Amerikës në Evropë, ekipi i politikës së jashtme të Biden duhet të ketë disa objektiva të qarta në politikën e tij Ballkanike. Së pari, ai duhet të trajtojë seriozisht bisedimet Serbi-Kosovë për të zhvilluar një hartë për njohjen dypalëshe ndërshtetërore. Elementet ekonomikë dhe politikë nuk mund të ndahen pavarësisht përpjekjeve të diplomatëve të Trump. ËShtë e vështirë të zhvillosh marrëdhënie normale ekonomike nëse ke marrëdhënie politike jo normale. Udhëheqja e SH.B.A.-së në dialogun e vazhdueshëm kërkon që të punohet ngushtë me BE-në dhe të parandalohet që Beogradi të vonojë ose devijojë diskutimet. Biden është plotësisht i vetëdijshëm se finalizimi i një marrëveshje dypalëshe do të hapë rrugë për zhvillimin ekonomik rajonal dhe një rrugë më të fortë drejt integrimit në BE.

Një përparësi e dytë është bllokimi boshnjak, për të cilin do të duhet të emërohet një zyrtar i lartë i SHBA. Status quoja midis dy entiteteve boshnjake nuk është një zgjidhje e vlefshme dhe mund të shpërthejë në çdo kohë për të gjeneruar kërdi rajonale. Administrata e Biden duhet të përqendrohet në pengesat kryesore për një zgjidhje boshnjake. Udhëheqësit e entitetit serb kanë një zgjedhje. Ata ose mund të bien dakord për ndryshime kushtetuese për të zhbllokuar institucionet e qeverisë qendrore dhe të lejojnë që qeveria kombëtare në Sarajevë të marrë vendime thelbësore të politikës së brendshme dhe të jashtme, ose mund të mënjanohen dhe sanksionohen duke ekspozuar korrupsionin dhe lidhjet e tyre të paligjshme me kundërshtarin kryesor të Amerikës - Rusinë. Mbi të gjitha, kërcënimet e vazhdueshme kundër integritetit boshnjak nga politikanët në Banja Luka dhe Mostar duhet të kenë pasoja dhe ndëshkime, pasi ato kufizojnë zhvillimin ekonomik, kufizojnë investimet e huaja, promovojnë mosmarrëveshjet ndër-etnike, inkurajojnë radikalizmin dhe rrezikojnë mbijetesën e shtetit.

Një përparësi e tretë për ekipin e Biden është të zbusë mosmarrëveshjen në rritje Mali i Zi-Serbi në të cilën ndërhyrja e Beogradit në politikën malazeze mund të polarizojë më tej popullsinë. Qeveria e ardhshme përfshin elementë radikalë që synojnë të kthejnë përparimin e Malit të Zi në institucionet perëndimore. Administrata e Biden do të duhet të inkurajojë forcat pro-perëndimore brenda koalicionit të ri qeverisës dhe në parlament dhe të ndihmojë fraksionet irredentiste serbe dhe pro-ruse. Vuçiq gjithashtu duhet të jap paralajmërime me pasoja për të hequr dorë nga çdo ndërhyrje në politikën e Malit të Zi, si dhe rolin e tij negativ në Bosnjë-Hercegovinë.

Prioriteti i katërt i Bajdenit duhet të fokusohet në kufizimin e përmbysjes së Rusisë dhe Kinës në të gjithë gadishullin Ballkanik. Kina ka investuar miliona në infrastrukturë dhe telekomunikacion, duke përfituar nga klima e dobët e investimeve për të injektuar ndikimin e saj politik. SHBA dhe BE do të duhet të punojnë së bashku për të parandaluar çdo marrje të sektorëve kryesorë ekonomikë duke krijuar kushte më të mira për investime private dhe publike. Kjo është veçanërisht urgjente duke pasur parasysh ndikimin negativ të pandemisë në rajon dhe efektet e së cilës do të zgjasin edhe nëse një vaksinë zhvillohet dhe shpërndahet. Plani i Investimeve Ekonomike të BE-së që thuhet se do të akordojë deri në nëntë miliardë euro për projekte në Ballkanin Perëndimor është një pikë e vlefshme fillestare.

Shtëpia e Bardhë e Biden gjithashtu mund të promovojë iniciativa në një front multi-kombëtar të përmbysjes së Rusisë në Ballkanin Perëndimor. Mund të përqendrohet në dobësitë thelbësore që Kremlini shfrytëzon në avantazhin e tij, duke përfshirë dezinformimin, korrupsionin dhe financimin e ekstremizmit të djathtë dhe të majtë. Beogradi do të testohet - nëse ai është një kontribues i sigurisë rajonale apo një bashkëpunëtor me Rusinë për të minuar institucionet perëndimore. Ndikimi i Moskës mund të zvogëlohet gjithashtu duke ndihmuar në lehtësimin e integrimit më të shpejtë në BE për Shqipërinë, Maqedoninë e Veriut, Malin e Zi dhe Serbinë. Për të arritur qëllime të tilla, udhëheqja më e fortë e Sh.B.A mund të përmirësojë standardet demokratike, sundimin e ligjit dhe fushatat anti-korrupsion. Nëse Presidenti Biden ndjek një axhendë kaq ambicioze, por të arritshme në Ballkanin Perëndimor, ai mund të përfundojë misionin që ndihmoi të nisë kur ishte ende një senator i SHBA.