Shpella ‘Gryka e Madhe’, më e madhja në rajon
BKT
Kosovë

Shpella ‘Gryka e Madhe’, më e madhja në rajon

K. K. / RTKlive

Në emisionin “Gjurmë”, që u shfaq në RTK me temën “Shpellat e Kosovës”, Fatos Katallozi, speleolog, tha se shpella “Gryka e Madhe” është më e madhja në rajon, me 13.2 km, me korridore të ndryshme, terren shumë interesant. Sipas tij, për ta përshkuar atë duhen 5 deri 6 orë vetëm në një drejtim.

Kosova, me pasuritë e saj natyrore, ka hapur një horizont të ri turizmi, duke shpalosur bukuritë e fshehura të tokës së saj. Si një thesar i papërshkrueshëm, natyra e Kosovës ofron një mundësi të pasur për ata që kërkojnë t’i prekin thellësinë e gjelbërimit, të ngjiten në majat e maleve dhe ta ndiejnë freskinë e ajrit të pastër.Bjeshkët e shpellat janë kthyer në oazë për adhuruesit e natyrës, ku çdo hap është një aventurë e re. Tashmë Kosova po tërheq gjithnjë e më shumë turistë nga çdo cep i botës, që duan të ndihen pjesë e një bote të paprekur nga koha. Çdo aktivitet në pasuritë natyrore është një shteg që çon drejt njohjes së natyrës së vërtetë, një udhëtim që kërkon dhe gjen shpirtin e këtij vendi magjik.

Në rajonin e gjere të Maleve të Sharrit dhe në Bjeshkët e Nemuna për disa dekada është bërë thirrje për investime në mundësinë e eksplorimit të shpellave, një thesar natyror që ende mbetet pak i njohur për shkak të qasjes së vështirë. Megjithatë, ky potencial kërkon investime të konsiderueshme, veçanërisht për sigurimin e kushteve të sigurta për vizitorët dhe për ofrimin e informacionit të nevojshëm për biodiversitetin dhe ekosistemet unike që ekzistojnë brenda këtyre shpellave.

Fatos Katallozi, speleolog, theksoi se Kanioni i Grykës së Rugovës është shumë interesant për shkak të gurit gëlqeror që është formuar gjatë këtyre miliona vjetëve të fundit dhe ka shumë burime të ujit dhe është shumë i përshtatshëm për zhvillimin e shpellave.

“Këtu në hyrje të kanionit të Rugovës kemi disa shpella që kanë qenë të banueshme përpara. Është shpella gërshërët e zeza, shpella me tri vrima, shpella e Demajve dhe Shpella Gryka e Madhe, që është më e madhja në rajon”, tha ai.

Një nga atraksionet më tërheqëse të këtij rajoni është Shpella “Gryka e Madhe”, një nga shpellat më të gjata të Ballkanit, që shtrihet për rreth 13 km në Rajonin e Bjeshkëve të Nemuna, pranë Rugovës. Me formën e një kanioni të thellë dhe galeri të larta, kjo shpellë është veçanërisht e njohur për kompleksitetin dhe misterin e saj, ndërsa një lumë nëntokësor i shton asaj një veçanti.

Shpella “Gryka e Madhe”, gjithashtu, përmban një habitat të pasur për shumë specie të kafshëve, të cilat janë përshtatur me mjedisin e saj ekstrem dhe që klasifikohen në kategori të ndryshme, varësisht nga niveli i varësisë së tyre nga ky ekosistem i veçantë. Fluturat me krahë ari dhe ato me ngjyrë kafe, që kalojnë një periudhë të gjatë dimri në gjumë, janë ndër tiparet më të veçanta të kësaj shpellë, duke paraqitur një fenomen natyror që tërheq vëmendjen.

Ky kompleks natyror ka potencialin të shndërrohet në një destinacion turistik ndërkombëtar, njëherësh kërkon një menaxhim të kujdesshëm dhe të qëndrueshëm për t’i mbrojtur bukuritë e tij dhe për ta mundësuar zhvillimin e turizmit në një mënyrë të sigurt dhe të respektueshme ndaj natyrës.

Katallozi tha se si pjesa e Kosovës edhe e Shqipërisë janë shumë të pasur për zhvillimin e speleologjisë dhe hulumtim.

Vizitorët e shumtë, të mahnitur nga bukuritë natyrore të Kosovës, po zbulojnë terrenet e paprekura, të cilat ofrojnë mundësi të mëdha për zhvillimin e ekonomive lokale. Këto hapësira, ende të paeksploruara në masë të plotë, po vlerësohen si mundësi e shkëlqyer për rritjen e bizneseve familjare, sidomos për ata që po trajnohen dhe arsimohen në fushën e turizmit.

Melisa Bojku, cicerone, tha se punojnë nga 1 prilli deri më 1 tetor dhe brenda këtyre muajve kanë fluks të vizitorëve, sidomos atyre të huaj.

Në këtë kontekst, mundësitë për zhvillim po u ofrohen gjithnjë e më shumë komuniteteve lokale. Aktivitetet turistike kontribuojnë jo vetëm në zhvillimin e këtyre zonave, por ndihmojnë edhe në gjenerimin e të ardhurave dhe në forcimin ekonomik të banorëve. Kështu, turizmi bëhet një faktor i rëndësishëm për përmirësimin e mirëqenies lokale, duke krijuar mundësi punësimi dhe duke stimuluar zhvillimin e qëndrueshëm ekonomik.

Mentor Maloku, nga Shoqata e Kosovës për Kërkim-Shpëtim, duke dhënë informacione për Ujëvarat e Mirushës, tha se ka gjithsej 13 ujëvara të madhësive të ndryshme, por aty ka edhe shpella të ndryshme që janë unike.

Shpella e Radavcit, e njohur ndryshe si "Bukuroshja e Fjetur", ndodhet afër fshatit Radavc, në malet e Bjeshkëve të Nemuna. Krijimi i saj është i lidhur ngushtë me erozionin që kanë shkaktuar ujërat e Drinit të Bardhë, duke formuar një peizazh natyror të mrekullueshëm.

Sot “Bukuroshja e Fjetur" ka zgjeruar mundësitë që ofron për vizitorët, duke u mundësuar atyre të eksplorojnë dhe të shijojnë pamje dramatike dhe magjike brenda saj. Kjo shpellë ka fituar vëmendjen e shumë turistëve, të cilët vijnë për t’i përjetuar bukurinë dhe misterin e natyrës së saj.

Shpella e Radavcit, e njohur ndryshe si "Bukuroshja e Fjetur, ciceronia tha se këtë emër e ka marrë se është shumë e bukur dhe ka qenë e fjetur dhe është e hapur për vizitorë.

Përveç sallës së koncerteve, monumentit natyror të lotëve e deri në ribashkimin e Evës dhe Adamit si dhe maturitetit të fertilimit në Shpellën e Gadimes, në Bjeshkët e Nemuna Gryka e Madhe ofron sofren tradicionale, si monumente natyrore të emëruara nga eksploruesit e shpellës.

Investimet në infrastrukturë kanë ndihmuar në përmirësimin e qasjes në këtë zonë, duke e bërë atë më të frekuentuar nga vizitorët. Si rezultat, rajoni është bërë një destinacion gjithnjë e më i popullarizuar. Zona ofron mundësi për ta shijuar gastronominë vendase, me ushqime tradicionale që pasqyrojnë shijet dhe kulturën tonë.

Përveç kësaj, fshatrat e afërta paraqesin mundësi të panjohura për eksplorim, duke ofruar mundësinë për të zbuluar histori dhe legjenda lokale. Përralla rreth krijimit të shpellave, banorëve mitikë, kuajve të egër dhe dragonjve që ende jetojnë në trashëgiminë kulturore të zonës, shtojnë një dimension tjetër magjik për ata që duan të mësojnë më shumë rreth historisë dhe mitologjisë.

Fatos Katallozi, speleolog, tha se ka disa shënime që kanë gjetur një nofull të një njeriu parahistorik, por nuk kanë mundur të gjejnë më shumë shënime, se aty ka pasur banim të njerëzve. Ai shtoi se shpellën “Gryka e Madhe” e karakterizon lumi që kalon në brendi të shpellës dhe ka shumë liqen në shpellë.

Kosova ka potencialin të bëhet një destinacion turistik afatgjatë, pasi peizazhet e saj natyrore po tërheqin gjithnjë e më shumë vizitorët. Një zhvillim i qëndrueshëm i sektorit turistik, i mbështetur nga ofrimi i shërbimeve të avancuara dhe menaxhimi efektiv i informacionit, mund të adresojë disa sfida sociale dhe ekonomike, siç është krijimi i mundësive të punësimit për të rinjtë dhe përmirësimi i kushteve ekonomike lokale.

Në Kosovë disa atraksione natyrore tashmë kanë fituar një reputacion të fortë, si Shpella e Gadimes, Ujëvarat e Mirushës, Shpella e Radavcit dhe Burimi i Drinit. Megjithatë, ky potencial mund të rritet ndjeshëm duke investuar në zhvillimin e zonave të tjera të paprekura. Përmes investimeve në infrastrukturë dhe mbështetjes, mund të hapen mundësi të reja te komunitetet lokale, duke e bërë turizmin një shtyllë të fortë të zhvillimit ekonomik dhe një burim të rëndësishëm të të ardhurave për rajonet e ndryshme të Kosovës.

Prandaj, është thelbësore që shpella dhe rrethinat e saj të mbrohen dhe të ruhen, duke zbatuar rregullore dhe udhëzime strikte për eksplorimin e saj. Kjo përfshin kufizimin e numrit të vizitorëve, kërkesën për leje dhe udhërrëfyes, si dhe ndjekjen e shtigjeve të përcaktuara për ta parandaluar dëmtimin e ekosistemit të brendshëm.

Shpella përbën një pasuri natyrore të çmuar, që meriton të hulumtohet dhe ruhet nga shkencëtarët dhe eksploruesit. Ajo është një burim i rëndësishëm për informacion gjeologjik, ekologjik dhe arkeologjik, duke ofruar mundësinë për të kuptuar më thellë historinë dhe evolucionin e Tokës dhe formave të jetës. Po ashtu, shpella ka vlerë estetike dhe kulturore, pasi paraqet një mundësi të rrallë për të dëshmuar dhe vlerësuar bukurinë dhe diversitetin e natyrës.


MË SHUME NGA Kosovë